Raport Roczny za 2013 rok

Pobierz raport
Archiwum ZIP - 5,8MB
     

3. Zarządzanie ryzykiem finansowym i ubezpieczeniowym

Grupa mBanku zarządza ryzykiem w oparciu o wymagania nadzorcze oraz najlepsze praktyki rynkowe, formułując strategie, polityki oraz wytyczne w zakresie zarządzania ryzykiem. Funkcje i zadania związane z zarządzaniem ryzykiem występują na wszystkich szczeblach struktury organizacyjnej. Począwszy od Rady Nadzorczej a na jednostkach biznesowych Grupy skończywszy. Zarządzanie ryzykiem jest ujęte w jednolity proces realizowany przez wyspecjalizowane jednostki organizacyjne.

3.1. Podział ról w procesie zarządzania ryzykiem

W Banku, zgodnie ze Strategią Grupy na lata 2012-2016 „Jeden Bank dla Klientów i Pracowników”, zatwierdzoną przez Zarząd Banku i Radę Nadzorczą, przeprowadzono proces modernizacji struktury organizacyjnej obszaru zarządzania ryzykiem w celu odzwierciedlenia podejścia do myślenia klientem i zintegrowanej odpowiedzialności za wszystkie rodzaje ryzyka.

Koncepcja zarządzania ryzykiem w Grupie mBanku została oparta na formule trzech linii obrony, odzwierciedlających odpowiednio:

  • Podstawową odpowiedzialność Biznesu za ryzyko - zarządzanie ryzykiem przez operacje Biznesu,
  • Odpowiedzialność obszaru ryzyka – rozumianą jako definiowanie procesów, wsparcie metodologiczne, podejmowanie decyzji biznesowych, a także pomiar, ograniczanie, monitorowanie, raportowanie podejmowanego przez Grupę ryzyka. Omawiana linia obrony zapewnia niezależny nadzór nad „podstawową odpowiedzialnością Banku za ryzyko”,
  • Rolę audytu wewnętrznego – zdefiniowaną jako zapewnienie niezależnej oceny Biznesu oraz ryzyka.

Obszar odpowiedzialności ryzyka koncentruje się wokół następujących zagadnień, stanowiących filary wspierające zarządzania strukturą organizacyjną:

  • MYŚLENIE KLIENTEM - zrozumienie potrzeb klientów obszaru ryzyka
  • JEDNO RYZYKO - zintegrowane podejście do zarządzania ryzykiem oraz odpowiedzialność wobec klientów za wszystkie rodzaje ryzyka zdefiniowane w Katalogu Ryzyka
  • RYZYKO A STOPA ZWROTU – wspieranie Biznesu w procesie podejmowania decyzji oraz określanie przez Bank apetytu na ryzyko na bazie długoterminowej relacji ryzyka do stopy zwrotu

Strategia Jednego Banku, która jest realizowana w latach 2012-2016, została uzupełniona w roku 2013 o dodatkową inicjatywę zatytułowaną: „Podejście do zarządzania ryzykiem”, za której realizację odpowiada obszar zarządzania ryzykiem. Zakłada ona szereg projektów, podzielonych na 5 grup tematycznych:

  • Wzmocnienie dialogu biznes-ryzyko,
  • Przegląd definicji apetytu na ryzyko,
  • Usprawnienie procesu kredytowego,
  • Wzmocnienie kompetencji pracowników obszaru ryzyka,
  • Uproszczenie i integracja struktury IT obszaru ryzyka.

Jednym z efektów dotychczasowych prac realizowanych przez obszar zarządzania ryzykiem w ramach Strategii Jednego Banku jest powołanie z początkiem roku 2014 Forum Ryzyka, na które składają się następujące komitety stanowiące platformę decyzyjno-komunikacyjną będącą emanacją idei wzmocnienia dialogu biznes-ryzyko:

  • Komitet Ryzyka Bankowości Detalicznej (KRD),
  • Komitet Ryzyka Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej (KRK),
  • Komitet Ryzyka Rynków Finansowych (KRF).

Organy Banku:

  • Rada Nadzorcza poprzez Komisję ds. Ryzyka sprawuje stały nadzór nad działalnością Banku w zakresie podejmowania ryzyka, w tym zatwierdza Strategię Zarządzania Ryzykiem oraz nadzoruje jej wykonanie.
  • Zarząd Banku określa Strategię Zarządzania Ryzykiem Grupy mBanku SA oraz odpowiada za wyznaczenie i wdrożenie zasad zarządzania poszczególnymi rodzajami ryzyka, a także ich spójność ze Strategią Zarządzania Ryzykiem. Zarząd określa także strukturę organizacyjną Banku, zapewniającą rozdzielność funkcji poszczególnych jednostek, wskazuje ich zadania oraz zakres odpowiedzialności.

Dyrektorzy Banku:

  • Członek Zarządu, Dyrektor Banku ds. Zarządzania Ryzykiem odpowiada za organizację, kształtowanie i realizację procesu identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka kredytowego, rynkowego, operacyjnego i płynności w Grupie mBanku.

Komitety:

  • Komitet Ryzyka (do 31 grudnia 2013 roku), do którego zadań w szczególności należało ustalanie zasad identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka oraz ustalanie strategicznych limitów ryzyka.

Od 1 stycznia 2014 roku rolę Komitetu Ryzyka przejęło Forum Biznesu i Ryzyka Grupy mBanku, działające w charakterze platformy decyzyjno-komunikacyjnej dla obszaru zarządzania ryzykiem oraz poszczególnych linii biznesowych, składające się z:

  • Komitetu Ryzyka Bankowości Detalicznej,
  • Komitetu Ryzyka Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej,
  • Komitetu Ryzyka Rynków Finansowych.

    Komitety te realizują w szczególności następujące zadania:

    • podejmowanie decyzji lub wydawanie rekomendacji dotyczących:
      - zasad zarządzania ryzykiem dla produktów będących w ofercie oraz wprowadzanych do oferty linii biznesowej oraz poszczególnych segmentów klientów,
      - apetytu na ryzyko linii biznesowej, definicji i wartości limitów ryzyka w odniesieniu do działalności linii biznesowej;
    • określanie priorytetów i kierunków zmian organizacji procesów i narzędzi oceny ryzyka;
    • ocena, na podstawie dostarczanych raportów i informacji:
      - jakości oraz efektywności portfeli transakcji lub segmentów klientów,
      - ryzyka operacyjnego i innych ryzyk niefinansowych oraz zatwierdzanie/inicjowanie planów naprawczych,
      - jakości danych używanych do oceny ryzyka oraz do wyliczania wymogu kapitałowego,
      - wczesnych symptomów ryzyka i zatwierdzanie/inicjowanie działań prewencyjnych.

    Z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z zewnętrznych regulacji prawnych powyższe zadania są realizowane również w odniesieniu do spółek zależnych.

  • Komitet ds. Zarządzania Aktywami i Pasywami Grupy mBanku (ALCO), do którego zadań w szczególności należy ustalanie strategii Banku odnośnie struktury aktywów i pasywów oraz zobowiązań i pozycji pozabilansowych w celu optymalizacji alokacji funduszy.
  • Komitet ds. Zarządzania Kapitałem, do którego zadań w szczególności należy zarządzanie kapitałem, w tym rekomendowanie Zarządowi Banku działań w zakresie zarządzania kapitałem, poziomu i struktury kapitałów oraz zwiększenia efektywności wykorzystania kapitału, a także rekomendacja projektów procedur wewnętrznych Banku dotyczących zarządzania kapitałowego oraz planowania kapitałowego.
  • Komitet ds. Zarządzania Jakością Danych na potrzeby wyliczania regulacyjnego wymogu kapitałowego Banku (AIRB; do 31 grudnia 2013 roku), do którego zadań w szczególności należało tworzenie warunków dla wdrożenia i rozwoju efektywnego systemu zarządzania jakością danych dotyczących portfela kredytowego w celu zapewnienia zgodności z wymaganiami zawansowanej metody wewnętrznych ratingów (AIRB) stosowanej do kalkulacji wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka kredytowego.
  • Komitet ds. Jakości Danych i Rozwoju Systemów Informacyjnych (od 1 stycznia 2014 roku), realizujący zadania oraz posiadający uprawnienia decyzyjne w zakresie zasad i struktury funkcjonowania systemu zarządzania jakością danych, zatwierdzania standardów działania dotyczących zarządzania danymi, przeprowadzania oceny skuteczności systemu zarządzania jakością danych, inicjowania działań mających na celu poprawę jakości danych w skali całego Banku, w szczególności z uwzględnieniem potrzeb związanych z wyliczaniem regulacyjnego wymogu kapitałowego Banku wg metody AIRB.
  • Komitet Kredytowy Zarządu Banku (KKZB), do którego zadań w szczególności należy:
    • podejmowanie decyzji kredytowych w odniesieniu do przedsiębiorstw zgodnie z macierzą decyzyjną uzależnioną od ratingu i kwoty zaangażowania,
    • podejmowanie decyzji dotyczących konwersji długu na udziały, akcje, itp.,
    • podejmowanie decyzji dotyczących przejęcia nieruchomości w zamian za dług,
    • podejmowanie wszelkich innych decyzji wykraczających poza kompetencje organów decyzyjnych niższych szczebli.
  • Komitet Polityki Kredytowej Bankowości Detalicznej (KPK; do 31 grudnia 2013 roku), do którego zadań w szczególności należało:
      • zatwierdzanie lub zmiana metodyki decyzyjnej dotyczącej przyznawania produktów kredytowych bankowości detalicznej,
      • podejmowanie decyzji o dopuszczeniu lub zaprzestaniu sprzedaży produktu kredytowego,
      • monitorowanie jakości i rentowności portfela produktów kredytowych oraz podejmowanie decyzji dotyczących działań w przypadku zaistnienia negatywnych zjawisk związanych z jakością i rentownością tego portfela.

    Od 1 stycznia 2014 roku zadania KPK przejął Komitet Ryzyka Bankowości Detalicznej wchodzący w skład Forum Biznesu i Ryzyka Grupy mBanku.

  • Komitet Kredytowy Bankowości Detalicznej (KKD), do którego zadań w szczególności należy:
    • podejmowanie jednostkowych decyzji kredytowych w odniesieniu do klientów detalicznych w sytuacji, gdy łączne zaangażowanie wobec klienta, kwota transakcji lub ustalone dla klienta/transakcji wartości parametrów ryzyka AIRB (PD/LGD/EL) osiągają określony poziom zarezerwowany dla tego szczebla decyzyjnego,
    • podejmowanie decyzji o przyznaniu, zmianie lub odebraniu kompetencji do podejmowania decyzji poszczególnym pracownikom Banku.

Pozostałe jednostki:

1. Jednostki organizacyjne obszaru zarządzania ryzykiem

Funkcja zarządzania na poziomie strategicznym i funkcja kontroli ryzyka kredytowego, rynkowego, płynności, operacyjnego i ryzyka modeli wykorzystywanych do kwantyfikacji wymienionych rodzajów ryzyka jest realizowana w ramach obszaru zarządzania ryzykiem nadzorowanego przez Dyrektora Banku ds. Zarządzania Ryzykiem. Poniższy schemat prezentuje strukturę organizacyjną tego obszaru:

Poszczególne jednostki mają ściśle określone role w procesie identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka, w tym oceny indywidualnego ryzyka kredytowego klientów oraz określania reguł selekcji klientów. Jednostki te opracowują w ramach swoich kompetencji metodologie i systemy wspierające wymienione obszary. Zadaniem jednostek kontroli ryzyka jest także raportowanie o ryzyku i wsparcie naczelnych organów Banku.

Departament Ryzyka Detalicznego:

  • opracowywanie zasad i procesów zarządzania ryzykiem,
  • akceptacja produktów bankowości detalicznej, z uwzględnieniem wpływu na różne typy ryzyka oraz wymogi kapitałowe,
  • tworzenie raportów dla potrzeb monitorowania zasad zarządzania ryzykiem,
  • rozwój i zarządzanie systemami wspierającymi proces oceny ryzyka i podejmowania decyzji,
  • opracowywanie zasad podejmowania decyzji kredytowych,
  • podejmowanie decyzji kredytowych (klienci indywidualni i biznesowi),
  • administrowanie portfelem kredytowym,
  • windykacja i restrukturyzacja, metodyki dla tych procesów,
  • przeciwdziałanie nadużyciom kredytowym i kontrola ryzyka operacyjnego w procesie kredytowym.

Departament Oceny Ryzyka Korporacyjnego:

  • definiowanie i realizacja polityki kredytowej (z wyłączeniem bankowości detalicznej),
  • kontrola i zarządzanie ryzykiem kredytowym Banku i Grupy z wyłączeniem obszaru bankowości detalicznej, w tym w zakresie zaangażowań nadzorowanych, restrukturyzowanych oraz windykowanych przez Departament Restrukturyzacji i Windykacji,
  • wczesna identyfikacja klientów non-default zagrożonych utratą perspektywicznej zdolności kredytowej.

Departament Procesów Ryzyka Korporacyjnego:

  • organizacja korporacyjnego procesu kredytowego oraz nadzór nad jego realizacją w Banku oraz spółkach Grupy mBanku.
  • tworzenie polityki kredytowej Banku w zakresie sektorowego apetytu na ryzyko kredytowe ,
  • analiza i raportowanie w zakresie aktywnego zarządzania korporacyjnym ryzykiem kredytowym.
  • tworzenie metodyki i monitorowanie jakości modeli ratingowych klientów korporacyjnych, finansowych i detalicznych.
  • administrowanie niestandardowymi kredytami w obszarze bankowości korporacyjnej

Departament Ryzyka Rynków Finansowych:

  • identyfikacja, pomiar i kontrola ryzyka rynkowego, płynności oraz stopy procentowej księgi bankowej, w tym także opracowywanie propozycji limitów dla ww. rodzajów ryzyk,
  • rozwój metod pomiaru poszczególnych rodzajów ryzyka i integracja kontroli ryzyka rynkowego, płynności, stopy procentowej w księdze bankowej w skali Banku oraz Grupy Banku,
  • pomiar i kontrola ryzyka kontrahenta z tytułu transakcji zawartych w obszarze rynków finansowych oraz transakcji pochodnych z klientami banku, a także opracowywanie i rozwój metodologii wyznaczania ekspozycji kredytowej z tytułu transakcji pochodnych,
  • zapewnienie adekwatności metodologicznej technik wyceny instrumentów finansowych znajdujących się w portfelach Departamentu Rynków Finansowych, Departamentu Skarbu, Biura Maklerskiego, Departamentu Sprzedaży Rynków Finansowych oraz transakcji mezzanine finance Departamentu Finansowania Strukturalnego i Mezzanine,
  • organizacja procesów:
    • dopuszczania do obrotu handlowego instrumentów finansowych zawieranych przez jednostki organizacyjne obszaru rynków finansowych,
    • oceny adekwatności kapitału wewnętrznego (ICAAP) w zakresie ryzyka rynkowego, płynności oraz stopy procentowej w księdze bankowej,
    • pomiaru kapitału ekonomicznego z tytułu ryzyka rynkowego,
    oraz nadzór nad realizacją tych procesów,
  • kalkulacja oraz monitorowanie wyniku finansowego jednostek organizacyjnych obszaru rynków finansowych,
  • niezależna operacyjna kontrola ryzyka generowanego przez Departament Rynków Finansowych, Departament Skarbu i Departament Sprzedaży Rynków Finansowych w ramach prowadzonego obrotu instrumentami finansowymi, w tym w szczególności kontrola:
    • wykorzystania limitów stop-loss,
    • zgodności transakcji zawartych przez pracowników jednostek front-office z warunkami rynkowymi ,

oraz sprawozdawczość w tym zakresie do Zarządu Banku oraz odpowiednich organów kolegialnych Banku.

Departament Zarządzania Zintegrowanym Ryzykiem i Kapitałem:

  • integracja ryzyka i kapitału w ramach ICAAP,
  • kontrola adekwatności kapitałowej oraz planowanie i limitowanie kapitału na ryzyko,
  • integracja wyceny ryzyka (kapitał ekonomiczny, rezerwy, stress testy),
  • integracja niefinansowych rodzajów ryzyka, w tym ryzyka operacyjnego,
  • walidacja modeli ilościowych,
  • system kontroli wewnętrznej,
  • BION (ang. SREP) – Badanie i Ocena Nadzorcza,
  • pomiar efektywności kapitału skorygowanego bazujący na miarach kapitału skorygowanego o ryzyko.

Departament Zarządzania Projektami i Architekturą Ryzyka:

  • zarządzanie portfelem projektów Ryzyka,
  • centrum kompetencji w obszarze zarządzania procesami,
  • rozwój i optymalizacja architektury procesów Ryzyka,
  • zarządzanie aplikacjami IT Ryzyka (biznesowe utrzymanie i rozwój),
  • zarządzanie danymi Ryzyka i współpraca z Pionem Finansów w zakresie zcentralizowanego systemu informacji zarządczej.

Departament Ryzyka Oddziałów Zagranicznych Banku:

  • zarządzanie ryzykiem kredytowym bankowości detalicznej, obsługa procesu oceny ryzyka kredytowego i udział w podejmowaniu decyzji kredytowych klientów w oddziałach zagranicznych
  • administrowanie i rozliczanie kredytów na rynkach zagranicznych
  • obsługa procesu windykacji i sprawowanie kontroli nad ryzykiem operacyjnym w procesie kredytowym dla produktów kredytowych w oddziałach zagranicznych

2. Jednostki organizacyjne spoza obszaru zarządzania ryzykiem odpowiadają za zarządzanie i kontrolę pozostałych rodzajów ryzyka identyfikowanych w działalności Grupy mBanku (ryzyko biznesowe, strategiczne, kapitałowe, reputacji, ubezpieczeniowe, prawne, działania systemów informatycznych, kadrowe i organizacyjne, bezpieczeństwa i braku zgodności).

3. Jednostki biznesowe biorą udział w zarządzaniu poszczególnymi rodzajami ryzyka poprzez uwzględnianie ryzyka w decyzjach biznesowych, przy budowie oferty produktowej oraz w procesie akwizycji klientów. Jednostki te ponoszą ostateczną odpowiedzialność za podejmowanie ryzyka w ramach przyznanych limitów oraz za kształtowanie wyników Banku.

Jednostki kontrolne:

  • Departament Audytu Wewnętrznego (DAW) dokonuje niezależnego przeglądu procesu identyfikacji, podejmowania, pomiaru, monitoringu i kontroli ryzyka w ramach realizowanej funkcji kontroli i audytu wewnętrznego.
  • Departament Compliance (DC) odpowiada za tworzenie standardów w zakresie zarządzania ryzykiem braku zgodności regulacji wewnętrznych oraz standardów działania Banku z obowiązującymi przepisami prawa.

3.2. Struktura dokumentacji procesu zarządzania ryzykiem

Realizowana przez Grupę mBanku strategia zarządzania ryzykiem jest odpowiednio udokumentowana i powiązana ze Strategią Grupy mBanku oraz Planem Średniookresowym Grupy mBanku. Dokumentacja strategii zarządzania ryzykiem stanowi istotny element dokumentacji procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego Banku i Grupy mBanku (ICAAP).

Strategie i polityki zarządzania poszczególnymi rodzajami ryzyka:

1. Strategia Zarządzania Ryzykiem Grupy mBanku

Dokument został przyjęty przez Zarząd Banku oraz Radę Nadzorczą i jest powiązana ze Strategią Grupy mBanku oraz Planem Średniookresowym Grupy mBanku.

2. Strategia Zarządzania Ryzykiem Kredytowym w mBanku S.A. i w Grupie mBanku S.A. (proces ICAAP)

Dokument zawiera opis procesu zarządzania ryzykiem kredytowym w Banku i w Grupie, w tym jego organizacji oraz zasad ustalania akceptowalnego poziomu ryzyka.

3. Strategia i Polityka Zarządzania Ryzykiem Operacyjnym w mBanku S.A.

Dokument zawiera opis organizacji procesu zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku oraz realizowanej przez Bank polityki w zakresie poszczególnych obszarów ryzyka operacyjnego.

4. Strategia Ryzyka Rynkowego

Dokument zawiera opis procesu zarządzania ryzykiem rynkowym w Banku, w tym między innymi akceptowalnego poziomu i struktury ryzyka rynkowego.

5. Strategia Zarządzania Ryzykiem Płynności w mBanku S.A.

Dokument zawiera opis procesu zarządzania ryzykiem płynności (zarówno na poziomie strategicznym jak i operacyjnym), opis zasad dotyczących limitowania ryzyka oraz opis planów awaryjnych Banku.

6. Polityka Zgodności w mBanku S.A.

Dokument zawiera opis procesu organizacji zarządzania ryzykiem braku zgodności, w tym roli władz Banku w tym procesie, roli Departamentu Compliance i obowiązków pracowników Banku w realizacji polityki.

7. Polityka Zarządzania Kapitałem Grupy mBanku S.A.

Dokument zawiera opis strategii kapitałowej Grupy mBanku, w tym opis celów kapitałowych i preferowanej struktury kapitału, planu kapitałowego na kolejne lata oraz kapitałowego planu awaryjnego.

Dokumenty wymienione powyżej podlegają corocznemu przeglądowi zgodnie z zasadami opisanymi w dokumencie „Przegląd procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego (ICAAP) w Grupie mBanku S.A”.

8. Limit Book mBanku S.A.

Dokument zawiera opis wystandaryzowanych ram dla procesu i systemu limitów stosowanych w kontroli i zarządzaniu ryzykiem Grupy mBanku zapewniających przełożenie apetytu na ryzyko na konkretne ograniczenia poziomu ryzyka występującego w poszczególnych obszarach działania banku i spełnienie wymogów regulacyjnych.

Dokumentacja ICAAP:

1. Proces Oceny Adekwatności Kapitału Wewnętrznego (ICAAP) w Grupie mBanku S.A.

Dokument zawiera opis realizowanego w Grupie procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego oraz przebiegu poszczególnych elementów tego procesu, w tym:

  • identyfikacji i oceny istotności ryzyka,
  • zasad kalkulacji i agregacji kapitału wewnętrznego,
  • testów warunków skrajnych,
  • limitowania kapitału na ryzyko, oraz
  • zasad dokonywania przeglądów tego procesu.

2. Zasady wyznaczania kapitału na pokrycie w tym trudno mierzalnych rodzajów ryzyka

3. Koncepcja potencjału pokrycia ryzyka w Grupie mBanku S.A.

4. Zasady Ostrożnego i Stabilnego Zarządzania mBankiem S.A.

Dokument zawiera opis zasad ostrożnego i stabilnego zarządzania Bankiem w ramach procesu planowania strategicznego, systemu zarządzania ryzykiem, systemu kontroli wewnętrznej i zarządzania kapitałem.

3.3. Zarządzanie poszczególnymi rodzajami ryzyka

Zarządzanie ryzykiem kredytowym jest zintegrowanym i ciągłym procesem operacyjnym obejmującym działania i decyzje w odniesieniu do poszczególnych indywidualnych transakcji i zaangażowań jak i w ujęciu portfelowym. Grupa aktywnie zarządza ryzykiem kredytowym zmierzając do optymalizacji jego poziomu. W tym celu w strukturze Banku oraz spółek zależnych stosuje się jednolite zasady zarządzania ryzykiem kredytowym oparte między innymi na oddzieleniu funkcji oceny ryzyka kredytowego od funkcji sprzedażowych na wszystkich szczeblach do poziomu Zarządu włącznie. Podobnie traktowane jest administrowanie zaangażowaniami niosącymi ryzyko kredytowe, które jest realizowane w obszarze ryzyka oraz w obszarze operacyjnym w pełnej niezależności od funkcji sprzedażowych. Przyjęty model zarządzania ryzykiem w ramach Grupy zakłada uczestnictwo w tym procesie jednostek organizacyjnych Banku wchodzących w skład pionu zarzadzania ryzykiem. Podział zadań w tym procesie wygląda następująco:

  • Departament Ryzyka Detalicznego (DRY) odpowiada za zarządzanie ryzykiem kredytowym oraz innymi rodzajami ryzyka w ramach bankowości detalicznej mBanku (na rynku krajowym oraz w oddziałach zagranicznych), to jest w Czechach i na Słowacji. Głównymi funkcjami operacyjnymi DRY są: ocena ryzyka kredytowego i podejmowanie decyzji kredytowych wobec poszczególnych zaangażowań i transakcji, ograniczanie ryzyka operacyjnego (wyłudzeń kredytowych), nadzór nad zautomatyzowanym procesem kredytowym, administrowanie umowami kredytowymi klientów detalicznych oraz ich monitorowanie, windykacja telefoniczna i windykacja prawna należności kredytowych. Ponadto w Departamencie opracowywane są zasady oceny ryzyka kredytowego i zasady kalkulacji zdolności kredytowej klientów detalicznych. Departament odpowiada również za implementację zasad oceny w narzędziach wspierających podejmowanie decyzji kredytowych, raportuje jakość portfela kredytowego oraz monitoruje jakość danych używanych w procesie oceny ryzyka. W zakresie, w jakim pozwalają na to regulacje zewnętrzne DRY uczestniczy w procesie zarządzania ryzykiem kredytowym spółek Grupy posiadających w ofercie produkty detaliczne obarczone ryzykiem kredytowym.
  • Departament Oceny Ryzyka Korporacyjnego (DOR) odpowiada za zarządzanie jakością portfela kredytowego Banku oraz jednostek zależnych Grupy mBanku w odniesieniu do zaangażowań wobec przedsiębiorstw, w tym także względem zaangażowań restrukturyzowanych oraz podlegających restrukturyzacji. Kluczowymi funkcjami realizowanymi przez DOR są: podejmowanie decyzji i rekomendacji w odniesieniu do poszczególnych ekspozycji i transakcji wobec przedsiębiorstw oraz grup przedsiębiorstw będących klientami Banku, dokonywanie oceny i przygotowywanie rekomendacji w odniesieniu do dużych zaangażowań podejmowanych przez spółki zależne Grupy mBanku, monitorowanie struktury zaangażowania portfela ryzyka ze szczególnym uwzględnieniem struktury branżowej oraz związanego z tym ryzyka koncentracji, wyznaczanie ratingu klienta PD (probability of default) i ratingu EL (expected loss) w odniesieniu do banków i międzynarodowych instytucji finansowych oraz związanych z tym limitów ekspozycji oraz monitorowanie ich wykorzystania, zarządzanie ryzykiem kredytowym ekspozycji na poszczególne kraje (ustalanie i monitorowanie wykorzystywania limitów). Zwiększony zakres funkcji kontroli ryzyka kredytowego na poziomie Grupy jest realizowany przez dedykowaną jednostkę organizacyjną, Wydział Operacji Kredytowych – Spółki Grupy, w Departamencie Oceny Ryzyka Korporacyjnego. Głównymi zadaniami Wydziału są: analiza ryzyka kredytowego związanego z nowymi ekspozycjami spółek zależnych Banku, monitorowanie ryzyka kredytowego największych zaangażowań, analiza jakości portfela ryzyka, uczestnictwo w projektach rozwoju i modyfikacji strategii, polityk oraz zasad zarządzania ryzykiem stosowanych przez spółki zależne Banku, nadzór nad planowaniem oraz sposobem zawiązywania i rozwiązywania rezerw, ponadto audyt największych zaangażowań w odniesieniu do wszystkich zobowiązań Grupy.
  • Departament Procesów Ryzyka Korporacyjnego (DPR) odpowiada za: opracowywanie strategii korporacyjnego ryzyka kredytowego, kształtowanie polityki kredytowej w obszarze bankowości korporacyjnej, opracowywanie przekrojowych analiz portfelowych, w tym branżowych, produktowych, koncentracji zaangażowań; sporządzanie raportów i sprawozdawczości na potrzeby organów nadzoru, organów Banku oraz jednostek organizacyjnych Banku, z zakresu portfela kredytowo-gwarancyjnego Banku oraz spółek Grupy mBanku. DPR opracowuje i wdraża zasady dotyczące przebiegu korporacyjnego procesu kredytowego, monitorując jego efektywność, administruje aplikacjami wspierającymi korporacyjny proces kredytowy oraz wspiera ich użytkowników. W obszarze działania Departamentu pozostaje również rozwój i kontrola jakości modeli ratingowych dla klientów korporacyjnych, finansowych i detalicznych w Banku oraz spółkach Grupy mBanku. Dodatkowo DPR administruje rezerwami na ryzyko kredytowe w obszarze bankowości korporacyjnej, prowadzi rozliczenia i obsługę księgową kredytów i gwarancji udzielonych przez Departament Finansowania Strukturalnego i Mezzanine oraz należności windykowanych będących w portfelu Departamentu Restrukturyzacji i Windykacji.
  • Departament Zarządzania Zintegrowanym Ryzykiem i Kapitałem (DKR) odpowiada za pomiar utraty wartości należności kredytowych, integrację wyceny ryzyka (kapitał ekonomiczny, stress testy, RWA) oraz walidację modeli.

Podejmowanie decyzji w odniesieniu do ekspozycji kredytowych w obszarze korporacyjnym. Decyzje kredytowe są zgodnie z przyjętymi zasadami Polityki Ryzyka Kredytowego. Poziom kompetencji decyzyjnych określony jest w postaci macierzy decyzyjnej. Na jej podstawie, w zależności od EL ratingu oraz łącznego zaangażowania klienta/grup podmiotów powiązanych, ustalany jest szczebel organu decyzyjnego odpowiedzialnego za decyzję kredytową. W łącznym zaangażowaniu uwzględnia się również posiadane przez klienta/ grupę podmiotów powiązanych zaangażowania w Spółkach Grupy mBanku. Dodatkowo, na podstawie uzyskanej wartości CVaR szczebel decyzyjny może zostać odpowiednio podwyższony do poziomu Zarządu Banku włącznie.

Podejmowanie decyzji w odniesieniu do ekspozycji kredytowych w obszarze detalicznym. Ze względu na odmienny profil klientów detalicznych, wielkość dopuszczalnych zaangażowań na pojedynczego klienta oraz standaryzację oferowanych produktów, proces podejmowania decyzji jest inny, niż w przypadku klientów korporacyjnych. W znacznej mierze proces decyzyjny jest zautomatyzowany, zarówno w zakresie pozyskiwania danych o kredytobiorcy z wewnętrznych oraz zewnętrznych źródeł danych, jak i oceny ryzyka wykonywanej przy użyciu technik scoringowych oraz przy zaaplikowaniu wystandaryzowanych kryteriów decyzyjnych. Obszar uznaniowości dotyczy głównie czynności związanych z weryfikacją dokumentacji kredytowej oraz obsługi ewentualnych odstępstw, kiedy to decyzja podejmowana jest z zastosowaniem właściwych reguł eskalacji poziomu decyzyjnego. W przypadku kredytowania hipotecznego dodatkowo dokonywana jest wycena bieżącej wartości zabezpieczenia oraz dokonywana jest ocena z punktu widzenia zgodności wartości zabezpieczeń z przyjętą polityką kredytową, w tym akceptowanymi poziomami LtV (loan to value). Czynności te w całości wykonywane są przez komórki operacyjne umiejscowione w Departamencie Ryzyka Detalicznego, w pełnej niezależności od funkcji sprzedaży.

Począwszy od 2013 roku kredyty hipoteczne udzielane są klientom detalicznym również przez mBank Hipoteczny. Proces kredytowy oraz zasady oceny ryzyka są spójne z rozwiązaniami stosowanymi w mBanku – główna różnica polega na innym sposobie wyceny nieruchomości tj. zastosowaniu wartości bankowo-hipotecznej zamiast wartości rynkowej.

Zarządzanie ryzykiem rynkowym jest realizowane w ramach jednolitego procesu w Departamencie Ryzyka Rynków Finansowych (DRR).

  • Departament Ryzyka Rynków Finansowych (DRR) odpowiada za pomiar ekspozycji na ryzyko rynkowe portfeli jednostek front-office Banku za pomocą miar ryzyka rynkowego: wartości zagrożonej (VaR) oraz wartości testów warunków skrajnych. DRR na bieżąco kontroluje wykorzystanie limitów dla miar ryzyka rynkowego ustanowionych przez Zarząd Banku oraz Komitet Ryzyka (od 1 stycznia 2014 roku - Komitet Ryzyka Rynków Finansowych) mBanku oraz zapewnia bieżące i okresowe raportowanie ekspozycji na ryzyko rynkowe dla managerów zarządzających portfelami jednostek front-office Banku, Komitetu Ryzyka (od 1 stycznia 2014 roku - Komitetu Ryzyka Rynków Finansowych) mBanku, oraz bezpośrednio dla Wiceprezesa Zarządu - Dyrektora Banku ds. Zarządzania Ryzykiem. Ponadto, DRR prowadzi prace rozwojowe metodologii pomiaru ryzyka rynkowego, ryzyka przedrozliczeniowego transakcji na instrumentach pochodnych oraz opracowuje modele wyceny instrumentów finansowych. Ponadto Departament Ryzyka Rynków Finansowych zajmuje się ustalaniem i uzgadnianiem wyniku finansowego na transakcjach dokonywanych przez front-office oraz dostarczaniem codziennych informacji dotyczących wycen instrumentów finansowych do obszaru finansów. Wyceny transakcji pochodnych z klientami Banku są również przekazywane do jednostek biznesowych zajmujących się obsługą klientów (obszar inwestycyjny i korporacyjny). Wyceny przygotowywane w DRR są podstawą do zarządzania zabezpieczeniami związanymi z zawartymi transakcjami na instrumentach pochodnych. Departament administruje systemami informatycznymi wykorzystywanymi przez front-office i w tym zakresie do jego kompetencji należy między innymi administracja prawami dla użytkowników, parametryzacja w systemach instrumentów finansowych, a także kontrahentów i emitentów papierów wartościowych oraz zasilanie tych systemów w dane rynkowe. Do kompetencji DRR należy również kontrola wykorzystania limitów kredytowych kontrahenta (obejmujących limity na ryzyko przedrozliczeniowe, rozliczeniowe oraz limity na ryzyko emitenta i ryzyko kraju) i eskalacja przekroczeń. Ponadto DRR weryfikuje czy transakcje zawierane przez front-office są wykonane po cenach rynkowych obowiązujących w momencie zawarcia transakcji oraz kontroluje proces modyfikacji i usuwania transakcji z systemów front-office.

Zarządzanie ryzykiem płynności ma na celu zapewnienie i utrzymywanie zdolności Banku i Grupy do wywiązywania się zarówno z bieżących, jak i przyszłych zobowiązań, z uwzględnieniem kosztów pozyskania płynności. Na proces zarządzania płynnością składa się zbiór działań mających na celu identyfikację, pomiar, kontrolowanie, monitorowanie, redukowanie oraz określenie akceptowanego poziomu ekspozycji na ryzyko. W procesie tym można wydzielić, w sensie operacyjnym, dwa podstawowe elementy – składnik obejmujący wszelkie formy zarządzania oraz składnik kontroli i monitorowania ryzyka płynności. Za zarządzanie ryzykiem płynności na poziomie strategicznym odpowiadają Komitet ds. Zarządzania Aktywami i Pasywami, Komitet Ryzyka (od 1 stycznia 2014 roku - Komitet Ryzyka Rynków Finansowych) mBanku oraz Zarząd Banku. W procesie kontroli i zarządzania ryzykiem płynności uczestniczą poniższe jednostki.

  • Departament Obsługi i Rozliczeń Rynków Finansowych (DOF) – odpowiada za operacyjny nadzór nad prawidłowością przepływów na rachunkach.
  • Departament Skarbu (DS) odpowiada za zapewnienie środków do rozliczeń na rachunkach Banku, realizację strategicznych zaleceń Komitetu ds. Zarządzania Aktywami i Pasywami, kształtowanie struktury przyszłych przepływów pieniężnych w ramach limitów nałożonych przez Zarząd Banku oraz Komitet Ryzyka (od 1 stycznia 2014 roku - Komitet Ryzyka Rynków Finansowych) mBanku, utrzymywanie określonych portfeli papierów wartościowych stanowiących zabezpieczenie płynności w ramach limitów nałożonych przez Zarząd Banku, Komitet Ryzyka (od 1 stycznia 2014 roku - Komitet Ryzyka Rynków Finansowych) mBanku oraz Komitet ds. Zarządzania Aktywami i Pasywami. Funkcję wpierającą dla Departamentu Skarbu przy realizacji opisanych wyżej zadań pełnią: Departament Instytucji Finansowych w zakresie aranżacji finansowania od banków krajowych i zagranicznych oraz międzynarodowych instytucji finansowych oraz Departament Rynków Finansowych w zakresie aranżacji emisji papierów dłużnych Banku.
  • Departament Ryzyka Rynków Finansowych (DRR) odpowiada za kontrolę i bieżące monitorowanie ryzyka płynności Banku na poziomie strategicznym i raportuje do Wiceprezesa Zarządu - Dyrektora Banku ds. Zarządzania Ryzykiem, do Komitetu Ryzyka (od 1 stycznia 2014 roku - Komitetu Ryzyka Rynków Finansowych) mBanku oraz Komitetu ds. Zarządzania Aktywami i Pasywami. Monitoruje płynność finansową w trybie dziennym wykorzystując metody oparteo analizę przepływów pieniężnych. Pomiar ryzyka płynności bazuje na modelu nadzorczym oraz wewnętrznym, który został zbudowany na podstawie analiz specyfiki Banku, zmienności bazy depozytowej, koncentracji finansowania oraz planowanego rozwoju poszczególnych portfeli.

Zarządzanie ryzykiem operacyjnym realizowane jest w mBanku oraz na poziomie skonsolidowanym w Grupie mBanku.

  • Departament Zarządzania Zintegrowanym Ryzykiem i Kapitałem (DKR) odpowiada za proces kontroli i monitorowania ryzyka operacyjnego w Banku i Grupie mBanku. Przez ryzyko operacyjne mBank rozumie możliwość poniesienia straty wynikającą z nieadekwatnych lub wadliwych wewnętrznych procesów, systemów, błędów lub działań podjętych przez pracownika Banku oraz ze zdarzeń zewnętrznych; w szczególności ryzyko operacyjne uwzględnia również ryzyko prawne.
  • W celu kontroli ryzyka operacyjnego Bank prowadzi rejestr zdarzeń i strat operacyjnych Grupy, przeprowadza regularnie proces samooceny poziomu ryzyka operacyjnego przez poszczególne jednostki organizacyjne, zbiera i monitoruje kluczowe wskaźniki ryzyka, a także tworzy i analizuje scenariusze ryzyka operacyjnego w celu identyfikacji zdarzeń, które potencjalnie mogą spowodować bardzo duże straty o charakterze operacyjnym. Jednocześnie utrzymywana jest komunikacja z wszystkimi obszarami działania Banku (zarówno obszarami biznesowymi, jak również wsparcia) w celu podjęcia działań zapobiegawczych w momencie zasygnalizowania przez systemy kontroli ryzyka krytycznych zdarzeń w jakimkolwiek obszarze działania. W ramach sprawowania kontroli ryzyka operacyjnego Departament Zarządzania Zintegrowanym Ryzykiem i Kapitałem blisko współpracuje z innymi jednostkami i projektami realizowanymi w Banku i odnoszącymi się do ryzyka operacyjnego, w szczególności wymienić tutaj można współpracę z Departamentem Compliance, Departamentem Prawnym, Departamentem Audytu Wewnętrznego, obszarem bezpieczeństwa. Wyniki kontroli i monitorowania ryzyka operacyjnego są regularnie raportowane do Komisji ds. Ryzyka Rady Nadzorczej, Zarządu Banku, Komitetu Ryzyka mBanku SA (od 1 stycznia 2014 roku - Forum Biznesu i Ryzyka Grupy mBanku) oraz Dyrektora Banku ds. Zarządzania Ryzykiem.

3.4. Ryzyko kredytowe

3.4.1 Polityka kredytowa

Grupa mBanku zarządza ryzykiem kredytowym w oparciu o wymagania nadzorcze oraz najlepsze praktyki rynkowe. W procesie zarządzania ryzykiem kredytowym główną rolę odgrywa polityka kredytowa, ustalana osobno dla obszaru bankowości detalicznej i korporacyjnej. Obejmuje ona między innymi:

  • grupy produktowe oraz docelowe grupy klientów,
  • kryteria akceptacyjne wraz z poziomami odcięcia,
  • kryteria akceptacji przedmiotów finansowania oraz zabezpieczeń,
  • zasady ograniczania ryzyka koncentracji,
  • reguły odnoszące się do wybranych branż lub segmentów klientów.

3.4.2 Stosowane zabezpieczenia

Zabezpieczenia stosowane w ramach udzielania produktów kredytowych. Ważnym elementem polityki kredytowej jest polityka zabezpieczeń, która zakłada, że Bank, podejmując decyzję o udzieleniu produktu niosącego ryzyko kredytowe, dąży do uzyskania zabezpieczenia adekwatnego do podejmowanego ryzyka. Jakość zaproponowanych zabezpieczeń rzeczowych ocenia się według ich płynności i wartości rynkowej (lub – w przypadku mBanku Hipotecznego – wartości bankowo-hipotecznej), natomiast zabezpieczeń osobistych według sytuacji finansowej zabezpieczającego. Ponadto w ocenie jakości zabezpieczenia istotne znaczenie ma jego wpływ na ograniczenie utraty wartości portfela kredytowego. Jakość akceptowanych zabezpieczeń jest skorelowana z kwotą produktu obciążonego ryzykiem kredytowym oraz z poziomem ryzyka związanego z udzieleniem danego produktu. Do najczęściej stosowanych przez Bank form zabezpieczeń należą:

  • hipoteka na nieruchomościach,
  • przelew wierzytelności (cesja praw),
  • zastaw rejestrowy,
  • przewłaszczenie (częściowe lub warunkowe),
  • kaucja pieniężna,
  • depozyt gwarancyjny lub blokada pieniężna,
  • weksel,
  • gwarancje i poręczenia,
  • list patronacki wystawiony przez firmę, której wiarygodność i rzetelność znana jest na międzynarodowych rynkach finansowych.

W przypadku zabezpieczeń typu osobistego (np. poręczenie, gwarancja) dokonywana jest ocena kondycji i wiarygodności podmiotu wystawiającego takie zabezpieczenie przy zastosowaniu standardów obowiązujących przy ocenie kredytobiorców.

Zabezpieczenia rzeczowe podlegają ocenie na podstawie wewnętrznych przepisów Grupy. Wartość środków trwałych ustanowionych jako zabezpieczenia ustalana jest na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę. Przedłożony w Banku operat jest weryfikowany przez zespół specjalistów usytuowany w obszarze zarządzania ryzykiem, który sprawdza poprawność przyjęcia wartości rynkowej oraz ocenia płynność zabezpieczenia z punktu widzenia Banku. W procesie weryfikacji brane są pod uwagę następujące czynniki:

a) dla zabezpieczeń na nieruchomościach:

  • rodzaj nieruchomości,
  • status prawny,
  • przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,
  • charakterystyka techniczna budynków i budowli,
  • charakterystyka gruntu,
  • sytuacja na lokalnym rynku,
  • inne czynniki cenotwórcze,

b) dla zabezpieczeń na maszynach i urządzeniach:

  • ogólne przeznaczenie i funkcja w procesie technologicznym/możliwości alternatywnego wykorzystania,
  • charakterystyka techniczna i parametry,
  • warunki eksploatacji i utrzymania,
  • dostępność podobnych maszyn i urządzeń,
  • aktualna sytuacja rynkowa,
  • prognozowane trendy zapotrzebowania na określone maszyny w powiązaniu z sytuacją w sektorach przemysłowych stosujących te maszyny,

c) dla zabezpieczeń ustanowionych na zapasach:

  • wymagania formalno-prawne dotyczące określonych produktów (np. certyfikat bezpieczeństwa "CE" dla sprzętu elektrycznego, atesty Państwowego Zakładu Higieny),
  • możliwości sprzedaży,
  • wymagane warunki magazynowania (np. dla materiałów papierowych wrażliwych na wilgoć, materiałów precyzyjnych wrażliwych na zapylenie itp.),
  • ochrona i ubezpieczenia zarówno obiektu magazynowego jak i przechowywanych w nim towarów.

Zabezpieczenia stosowane w ramach obrotu instrumentami pochodnymi. Bank zarządza ryzykiem związanym z instrumentami pochodnymi. Ekspozycjami kredytowymi wynikającymi z zawartych transakcji pochodnych zarządza się w ramach ogólnych limitów kredytowych dla klientów, uwzględniając potencjalny wpływ na wartość ekspozycji zmian parametrów rynkowych. Stosowane porozumienia ramowe z kontrahentami zobowiązują Bank do codziennego monitorowania wartości ekspozycji wobec kontrahenta i wprowadzają konieczność dodatkowego zabezpieczania ekspozycji przez klienta w przypadku wzrostu wartości ekspozycji lub przypadku przekroczenia kwoty limitu. Jednocześnie wspomniane porozumienia ramowe w przypadku naruszenia warunków umowy pozwalają na przedterminowe rozliczenie transakcji z klientem.

Zabezpieczenia na papierach wartościowych wynikające z transakcji buy sell back. Bank przyjmuje zabezpieczenia w postaci papierów wartościowych z tytułu zawartych transakcji buy sell back. W zależności od umowy zabezpieczenie to może być sprzedane lub ponownie zastawione.

Rachunkowość zabezpieczeń. Grupa stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej. Jedynym rodzajem ryzyka zabezpieczanym w ramach rachunkowości zabezpieczeń jest ryzyko zmiany stóp procentowych. Na koniec każdego miesiąca Grupa dokonuje oceny efektywności stosowanego zabezpieczenia analizując zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczanego oraz instrumentu zabezpieczającego z tytułu zabezpieczanego ryzyka. Grupa zabezpiecza ryzyko zmiany wartości godziwej części portfela kredytów hipotecznych na stałą stopę procentową udzielonych przez oddział zagraniczny mBanku w Czechach oraz ryzyko zmiany wartości godziwej euroobligacji wyemitowanych przez BRE Finance France (BFF). Zabezpieczane ryzyko wynika ze zmian stóp procentowych. Pozycją zabezpieczaną jest odpowiednio: część portfela kredytów hipotecznych na stałą stopę procentową, denominowanych w CZK, udzielonych przez oddział zagraniczny mBanku w Czechach oraz euroobligacje wyemitowane przez BFF o wartości nominalnej 500 000 tys. EUR, 200 000 tys. CHF i 500 000 tys. CZK. We wszystkich przypadkach instrumentem zabezpieczającym jest swap stopy procentowej (IRS), zamieniający stałą stopę procentową na zmienną. Korekta do wartości godziwej zabezpieczanych aktywów oraz wyceny instrumentów zabezpieczających ujmowana jest w rachunku zysków i strat w wyniku na działalności handlowej.

Zabezpieczenia akceptowane przez Spółki Grupy mBanku. Spółki Grupy mBanku akceptują różne formy prawnych zabezpieczeń produktów obarczonych ryzykiem kredytowym. Ich katalog uzależniony jest od specyfiki prowadzonej działalności, rodzaju oferowanych produktów i ryzyka transakcji.

mBank Hipoteczny jako podstawowe zabezpieczenie stosuje hipotekę na finansowanej nieruchomości. Dodatkowymi zabezpieczeniami mogą być poręczenia wekslowe lub cywilne właścicieli spółki kredytobiorcy, bądź zastaw na akcjach lub udziałach w spółce kredytobiorcy. Na okres niezbędny do skutecznego ustanowienia zabezpieczenia może zostać przyjęte ubezpieczenie kredytu w zaakceptowanym przez Bank zakładzie ubezpieczeniowym.

mLeasing stosuje katalog zabezpieczeń najbardziej zbliżony do katalogu zabezpieczeń stosowanych w mBanku. Akceptuje zarówno standardowe zabezpieczenia osobiste: poręczenia wekslowe i według prawa cywilnego, listy patronackie, gwarancje, jak i rzeczowe: hipoteki zwykłe i kaucyjne, zastawy rejestrowe, przewłaszczenia na zabezpieczenie, przelewy wierzytelności, cesje należności i cesje praw z polis ubezpieczeniowych oraz kaucje. mLeasing przyjmuje również oświadczenia o dobrowolnym poddaniu się egzekucji.

mFaktoring akceptuje jedynie formy zabezpieczeń o dużej płynności. Obok weksli własnych in blanco są to przede wszystkim poręczenia wekslowe właścicieli spółki klienta, cesje wierzytelności z rachunków bankowych (głównie prowadzonych przez mBank), ubezpieczenia należności, cesje praw z polis ubezpieczeniowych należności zawartych przez klientów. W przypadku prowadzenia obsługi kilku spółek wchodzących w skład jednej grupy kapitałowej, zwyczajowym zabezpieczeniem jest pełnomocnictwo do krzyżowego zarachowania środków z umów zawartych z poszczególnymi spółkami.

Spółki ubezpieczeniowe, które zabezpieczają swoją działalność przed ryzykiem kredytowym zarówno poprzez politykę bezpiecznego lokowania wszystkich posiadanych środków jak i szeroką reasekurację, nie posiadają dodatkowych zabezpieczeń aktywów narażonych na ryzyko kredytowe.

3.4.3 System ratingowy. Kluczowym elementem procesu zarządzania ryzykiem kredytowym w obszarze korporacyjnym jest system ratingowy, który oparty jest na dwóch podstawowych elementach:

  • ratingu dłużnika (PD-rating) - określa prawdopodobieństwo zaniechania regulowania zobowiązań (PD – Probability of Default),
  • ratingu kredytowym (EL-rating) - określa oczekiwaną stratę (EL, ang. Expected Loss), i bierze pod uwagę zarówno ryzyko związane z klientem (PD) jak i specyfikę transakcji (LGD, ang. Loss Given Default – strata na skutek zaniechania regulowania zobowiązań). EL wyrażone jest w postaci iloczynu PD*LGD. Wskaźnik EL wykorzystywany jest głównie na etapie podejmowania decyzji kredytowej.

Rating dostarcza względne miary ryzyka kredytowego zarówno w skali procentowej (PD% i EL%) jak też według umownej skali od 1.0 do 6.5 (PD-rating, EL-rating) dla korporacji (obroty powyżej 30 mln zł) i SME (obroty poniżej 30 mln zł). Kalkulacja PD jest ściśle zdefiniowanym procesem obejmującym siedem elementów, w tym: analizę finansową raportów rocznych, analizę finansową danych śródrocznych, ocenę terminowości składania sprawozdań finansowych, ocenę ryzyk jakościowych, wskaźniki ostrzegawcze, ocenę stopnia integracji grupy dłużnika oraz dodatkowe kryteria uznaniowe. Rating kredytowy oparty o oczekiwaną stratę (EL) powstaje poprzez nałożenie na ocenę ryzyka klienta analizy ryzyka transakcyjnego wynikającego z wielkości zaangażowania (EAD) oraz z charakteru i stopnia zabezpieczenia transakcji zawartych z danym klientem (LGD). EAD jest wielkością bieżącego zaangażowania bilansowego powiększonego o założony stopień wykorzystania zobowiązań pozabilansowych Banku w chwili zaistnienia stanu „default”. LGD wyrażone jako procent EAD jest funkcją możliwej do realizacji wartości zabezpieczeń rzeczowych i finansowych, zależnej od typu oraz wartości zabezpieczenia, typu transakcji oraz współczynnika odzyskania należności z innych źródeł niż zabezpieczenia.

System ratingowy generuje prawdopodobieństwo zaniechania regulowania zobowiązań przez kredytobiorców bezpośrednio w postaci PD wyrażonych w procentach na skali ciągłej. Klasy ratingowe tworzone są w oparciu o procedury dzielenia na grupy PD wyrażonego w procentach na podstawie drabinki geometrycznej. W sprawozdawczości zewnętrznej Bank stosuje mapowanie wewnętrznej skali ratingowej PD do ratingów zewnętrznych. Sposób mapowania przedstawiony jest w poniższej tabeli.

   

 

Pod-portfel 1 2 3 4 5 6 7 8  
PD rating 1,0 - 1,2 1,4 1,6 1,8 2 2,2 2,4 - 2,6 2,8 3 3,2 - 3,4 3,6 3,8 4 4,2 - 4,6 4,8 5 5,2 - 5,4 5,6 - 5,8 Brak ratingu 6,1 - 6,5
S&P AAA AA+ AA, AA- A+, A A- BBB+ BBB BBB- BB+ BB BB- B+ B+ B B- B- CCC+ CCC bis CC- Nie dotyczy C, D-I, D-II
Stopień inwestycyjny Stopień nieinwestycyjny   Default
prev next

W obszarze bankowości detalicznej funkcjonują następujące modele wchodzące w skład systemu ratingowego:

  • model straty z tytułu niewykonania zobowiązania (LGD) obejmujący cały portfel detaliczny. W ujęciu tego modelu strata zdefiniowana została jako funkcja zależna od poziomu odzysku ze spłat własnych klienta oraz możliwej, zrealizowanej w postępowaniu egzekucyjnym wartości zabezpieczenia na nieruchomości,
  • model współczynnika konwersji kredytowej CCF (Credit Convertion Factor) obejmujący cały portfel obszaru detalicznego. Model ten bazuje na danych historycznych. Współczynnik konwersji kredytowej jest integralną częścią modelu EAD (CCF jako stopień wykorzystania zobowiązań pozabilansowych w dniu zaistnienia defaultu),
  • model parametru PD o konstrukcji modułowej integrujący funkcjonujące w obszarze detalicznym modele aplikacyjne, behawioralne oraz bazujące na danych z Biura Informacji Kredytowej (BIK).

Wszystkie modele podlegają cyklicznym przeglądom oraz procesowi walidacji i ocenie zgodności z obowiązującymi regulacjami.

Wszystkie spółki Grupy mBanku, których działalność obarczona jest ryzykiem kredytowym, przed zawarciem transakcji i w trakcie jej trwania – w trybie monitoringu – przeprowadzają ocenę ryzyka opierając się przy tym o systemy ratingowe. Wykazują one różnice w zależności od charakteru prowadzonej działalności, przy czym wszystkie spółki faktoringowe używają jednolitego wspólnego rozwiązania, zaś leasing i kredyty hipoteczne udzielane są w oparciu o zindywidualizowane systemy. Cechą wspólną jest natomiast dwustopniowy charakter metodologii – w pierwszym kroku wyznaczany jest rating klienta, w drugim zaś rating transakcji/portfela. Obie powyższe oceny łącznie tworzą rating ryzyka finansowania. Ocenie poddawane są wskaźniki liczbowe i cechy natury jakościowej, których wpływ na poziom ryzyka uznany został za istotny. W zależności od charakteru prowadzonej działalności oraz ocenianego produktu, różnie rozkłada są nacisk na poszczególne klasyfikacje ryzyka (klient/transakcja).

Ratingi stosowane w spółkach Grupy powstały w oparciu o rozwiązania przejęte z mBanku lub przy zastosowaniu podejścia eksperckiego.

3.4.4 Zasady kalkulacji wartości rezerwy portfelowej (rezerwy na zaistniałe, lecz nieujawnione straty tzw. IBNI - Incurred But Not Identified Losses) dla należności korporacyjnych i detalicznych w oparciu o systemy ratingowe.

3.4.4.1 Należności korporacyjne

Rezerwa portfelowa tworzona jest na portfelu kredytowym klientów, którzy nie zostali zaklasyfikowani do kategorii default. Kwota rezerw jest szacunkiem wielkości strat już poniesionych w wyniku zaistnienia zdarzeń ekonomicznych, które na dzień obliczania rezerw nie zostały jeszcze zidentyfikowane przez Bank.

Prawdopodobieństwo ujawnienia się straty jest modelowane regresją logistyczną opartą na wskaźnikach finansowych i danych jakościowych. Model jest kalibrowany na wewnętrznych danych Banku obejmujących kilkuletni okres obserwacji portfela korporacyjnego. W oparciu o istniejący w Banku okres monitoringowy oszacowano, że 6 – 8 miesięcy (w zależności od wielkości firmy) to średni okres, jaki upływa między zaistnieniem negatywnego zdarzenia ekonomicznego a możliwością jego rejestracji przez Bank, jest to tzw. okres identyfikacji straty (LIP). Zatem w obliczeniach przyjęto horyzont obserwacji parametru PD równy 6 - 8 miesięcy, a jego wartość uzyskuje się z przeskalowania oryginalnej wartości 12-miesięcznego PD-ratingu pochodzącego z modelu ratingowego dla korporacji. Wielkość poniesionej straty jest założona na poziomie oczekiwanego zaangażowania w przypadku zaistnienia stanu default (EAD) pomnożonego przez LGD (parametr określający stratę na skutek zaniechania regulowania zobowiązań) wyznaczonego przez model LGD / EAD dla korporacji oraz pomnożonego przez PD.

Charakterystyka korporacyjnego systemu ratingowego jako modelu wrażliwego na zmiany cyklu koniunkturalnego (ang. Point-in-Time), jak też uwzględnienie w modelu finansowych danych śródrocznych oraz wskaźników ostrzegawczych w ocenie Zarządu Banku zapewnia adekwatną reakcję wyliczonych kwot rezerw portfelowych na zmieniające się warunki rynkowe.

3.4.4.2 Należności detaliczne

Począwszy od listopada 2013 roku Grupa ujednoliciła parametry ryzyka kredytowego używane do celów pomiaru utraty wartości w obszarze detalicznym z analogicznymi pochodzącymi z metodyki AIRB po niezbędnej eliminacji różnic pomiędzy podejściem wynikającym z MSR 39 i Bazylei II. Główną zmianą był sposób rozpoznania stanu default, który w nowym szacunku bazuje na wszelkich dostępnych danych kredytowych klienta, a nie jak wcześniej na danych w ramach jednego produktu. Bardziej konserwatywne podejście do rozpoznania utraty wartości (agregacja kwot opóźnień ze wszystkich produktów, uwzględnienia najdalszej daty opóźnienia) wywołało dwa, wzajemnie znoszące się skutki:

1. Wcześniejsze rozpoznanie sytuacji utraty wartości, co dało większy wolumen portfela z utratą wartości,

2. Wyższe oszacowane odzyski z tak zdefiniowanego portfela z tytułu naturalnie wyższej stopy powrotu do sytuacji normalnej dla klientów, dla których wcześniej rozpoznano utratę wartości.

W zakresie modelu LGD Bank zmienił podejście do rozpoznania efektu zabezpieczeń z bezwarunkowego na warunkowy określony prawdopodobieństwem (uwarunkowanym specyfiką procesu windykacyjnego) realizacji zabezpieczenia, a także uwzględnił częściowe spłaty oraz uwzględnił większy zakres odzysków z tytułu powrotu klienta do sytuacji normalnej.

Ponadto Grupa dokonała re-estymacji długości Okresu Identyfikacji Straty (LIP) dla portfela detalicznego i korporacyjnego bazując na bieżących danych wewnętrznych dotyczących bankowych procesów i możliwości detekcji zaistniałych strat. W rezultacie Okres Identyfikacji Straty został wydłużony do jednorodnego poziomu 12 miesięcy dla portfela detalicznego oraz skrócony do 6-8 miesięcy dla portfela korporacyjnego odpowiednio do wielkości klienta.

Zmiana metodologii nie ma wpływu na poziom odpisów z tytułu utraty wartości kredytów i pożyczek, jednak jest odzwierciedlona w wyższym wolumenie należności, które utraciły wartość i przez to w niższym poziomie wskaźnika pokrycia rezerwami.

3.4.4.3 Pomiar utraty wartości należności korporacyjnych

Bank dokonuje pomiaru utraty wartości dla ekspozycji kredytowych zgodnie z Międzynarodowym Standardem Rachunkowości 39. Narzędziem do wyliczania odpisów aktualizujących dla zaangażowań z utratą wartości udzielonych klientom korporacyjnym oraz bankom jest intranetowa aplikacja IMPAIRMENT-Korpo. Proces identyfikacji klientów z utratą wartości i kalkulacji odpisów aktualizacyjnych przebiega następująco:

a) określenie przy podejściu indywidualnym wystąpienia przesłanek utraty wartości (loss events), a przy stwierdzeniu utraty wartości, klasyfikacja klienta do kategorii default,

b) określenie szacowanych przyszłych przepływów pieniężnych zarówno z zabezpieczeń jak i z bieżącej działalności klienta,

c) kalkulacja utraty wartości uwzględniająca przyszłą wartość szacowanych odzysków zdyskontowanych efektywną stopą procentową,

d) ewidencja księgowa odpisów aktualizujących (rezerw celowych).

Przesłanki niewykonania zobowiązania podzielono na twarde przesłanki utraty wartości, których zajście jest jednoznaczne z koniecznością klasyfikacji klienta do kategorii default oraz miękkie przesłanki utraty wartości gdzie zajście danego zdarzenia może, ale nie musi, świadczyć o konieczności klasyfikacji klienta do kategorii default. Analityk kredytowy dokonuje dodatkowej oceny, czy wydarzenie miało istotny negatywny wpływ na zdolność dłużnika do wywiązywania się w pełni ze swoich zobowiązań kredytowych. Celem wprowadzenia miękkich przesłanek utraty wartości jest zwrócenie uwagi analityków kredytowych, którzy są odpowiedzialni za identyfikację przypadków niewykonania zobowiązania, na sytuacje, które potencjalnie mogą skutkować istotnym zwiększeniem ryzyka kredytowego dłużnika, prowadzącego do niemożności wywiązania się dłużnika w pełni ze swoich zobowiązań kredytowych wobec Banku.

Lista twardych przesłanek utraty wartości:

1. Liczba dni przeterminowania którejkolwiek ekspozycji o charakterze zobowiązania kredytowego dłużnika wynosi powyżej 90 dni oraz kwota przeterminowania przekracza 3 000 zł.

2. Zbycie przez Bank ekspozycji ze znaczną stratą ekonomiczną związaną ze zmianą wiarygodności kredytowej dłużnika.

3. Dokonanie przez Bank wymuszonej restrukturyzacji ekspozycji, czego następstwem była zmiana harmonogramu obsługi kredytu/transakcji z uwagi na brak możliwości wywiązania się przez dłużnika z umowy kredytowej/transakcji według jej pierwotnych założeń, co doprowadziło do:

a) zmniejszenia zobowiązań finansowych poprzez umorzenie części zobowiązania, lub

b) odroczenia istotnej części spłaty kwoty głównej, odsetek lub (jeżeli dotyczy) prowizji, pod warunkiem, że brak zgody na restrukturyzację skutkowałby opóźnieniem dłużnika w płatności powyżej 90 dni kalendarzowych dotyczącym istotnej części zobowiązania.

4. Złożenie przez Bank, podmiot dominujący wobec Banku lub podmiot zależny od Banku wniosku o postawienie dłużnika w stan upadłości lub podobnego wniosku w odniesieniu do zobowiązań kredytowych dłużnika wobec Banku, podmiotu dominującego wobec Banku lub podmiotu zależnego Banku.

5. Postawienie dłużnika w stan upadłości lub uzyskanie przez niego podobnej ochrony prawnej, powodującej uniknięcie lub opóźnienie spłaty zobowiązań kredytowych wobec Banku, podmiotu dominującego Banku lub podmiotu zależnego Banku.

6. Wypowiedzenie przez Bank umowy w części lub całości i wszczęcie procedur restrukturyzacyjnych /windykacyjnych.

7. Oszustwo (defraudacja) ze strony klienta.

Lista miękkich przesłanek utraty wartości jest przygotowana oddzielnie dla każdego z następujących typów podmiotów:

a) rządów i banków centralnych,

b) banków,

c) korporacji, w tym kredytowania specjalistycznego,

d) jednostek samorządu terytorialnego,

e) ubezpieczycieli,

f) funduszy PTE, TFI.

Określenie oddzielnych miękkich przesłanek utraty wartości dla poszczególnych typów podmiotów miało na celu odzwierciedlenie specyfiki działalności poszczególnych podmiotów w procesie identyfikacji przypadków niewykonania zobowiązania.

W celu weryfikacji utraty wartości ekspozycji dokonywana jest identyfikacja ekspozycji kredytowych z przesłanką utraty wartości. Następnie przeprowadzane jest porównanie wartości bilansowej brutto ekspozycji kredytowej z wartością oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych, zdyskontowanych z zastosowaniem pierwotnej efektywnej stopy procentowej, skutkuje stwierdzeniem czy nastąpiła utrata wartości. W przypadku gdy zdyskontowana wartość przyszłych przepływów pieniężnych jest większa od wartości bilansowej brutto, nie stwierdza się utraty wartości i nie dokonuje się odpisu.

W przypadku sytuacji specyficznych, dla których przyszłe przepływy są jednoznacznie uwarunkowane zdarzeniami jednostkowymi o binarnym charakterze wystąpienia Bank szacuje prawdopodobieństwo takich zdarzeń, jako podstawę do wyliczenia kwoty należnych rezerw.

3.4.4.4 Pomiar utraty wartości należności detalicznych

W części detalicznej Banku wysokość odpisów aktualizacyjnych z tytułu utraty wartości ustalana jest, podobnie jak w części korporacyjnej, z wykorzystaniem systemu IMPAIRMENT. Przyjmuje się, że wystąpiła przesłanka utraty wartości ekspozycji detalicznej, gdy osoba fizyczna będąca zobowiązana z tytułu danego produktu jest w stanie default zgodnie z metodyka AIRB zaimplementowaną w Banku, to znaczy:

a) suma opóźnień na wszystkich produktach jest większa od 500 PLN i najstarsze opóźnienie ma ponad 90 dni,

b) jedna z transakcji klienta ma charakter wyłudzenia (fraud),

c) jedna z transakcji klienta podlega restrukturyzacji,

d) złożony zostaje przez Bank wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, postępowania upadłościowego lub naprawczego (skutkującego możliwym zaniechaniem lub opóźnieniem w spłacie) wobec dłużnika,

e) zobowiązanie kredytowe jest kwestionowane przez dłużnika na drodze postępowania sądowego.

Szacunek rezerwy dla transakcji, które utraciły wartość jest dokonywany w oparciu o model LGD dla klientów default, który w oparciu o dane historyczne szacuje przyszłe zdyskontowane odzyski uwarunkowane typem transakcji, poziomem jej zabezpieczenia oraz długością przebywania klienta w stanie default.

Poniższa tabela prezentuje udział procentowy pozycji bilansowych i pozabilansowych Grupy, odnoszących się do kredytów i pożyczek udzielonych klientom oraz pokrycia ekspozycji odpisem z tytułu utraty wartości dla każdej kategorii wewnętrznego ratingu stosowanego przez Bank (opis modelu ratingu jest przedstawiony powyżej).

   

 

Pod-portfel 31.12.2013 31.12.2012
Udział zaangażowania (%) Pokrycie rezerwą (%) Udział zaangażowania (%) Pokrycie rezerwą (%)
1 7,47 0,00 34,99 0,09
2 29,93 0,09 23,78 0,16
3 23,26 0,09 11,20 0,29
4 21,09 0,22 15,33 0,25
5 5,45 0,89 3,50 1,28
6 0,53 1,60 0,17 1,10
7 2,28 0,98 0,66 3,74
8 4,52 1,47 5,49 0,67
pozostałe *) 0,31 - - -
kategoria default 5,16 35,53 4,88 51,73
Razem 100,00 2,07 100,00 2,77
prev next

*) pozostałe dotyczą spółek, które nie stosują systemów analogicznych jak mBank S.A.

37,40% portfela kredytów i pożyczek (dla zaangażowania bilansowego i pozabilansowego) jest klasyfikowane na dwóch najwyższych poziomach wewnętrznego systemu oceny (31 grudnia 2012 r. – 58,77%).

W kontekście kredytów i pożyczek bez utraty wartości Grupa prezentuje stan portfela na dzień 31 grudnia 2012 roku oraz na dzień 31 grudnia 2013 roku według dwóch różnych skal pomiarowych parametru PD, które są zgodnie z metodykami wyznaczania utraty wartości na dane daty. Różnice w rozkładach portfela w poszczególnych kategoriach ratingowych na dwie przedstawione daty wynikają bezpośrednio ze sposobu prezentacji tj. prezentacji danych zgodnie z metodologiami obowiązującymi odpowiednio w grudniu 2013 roku i 2012 roku. Grupa nie odnotowuje obniżenia jakości portfela kredytowego dla kategorii IBNR, a przedstawiane wyniki uwzględniają jedynie efekt przeskalowania wynikającego z rozszerzenia zakresu definicyjnego badanego zjawiska tj. kategorii default. Zmiana jest w ocenie Grupy niematerialna i wynika bezpośrednio ze zmian metodologicznych, których opis znajduje się powyżej w Nocie 3.4.4.2.

W celu odzwierciedlenia ryzyka kredytowego zawartego w instrumentach pochodnych Grupa stosuje korektę ich wartości godziwej, która uwzględnia ryzyko kredytowe kontrahenta. Korekta z tytułu ryzyka kredytowego kontrahenta bazuje na oczekiwanej stracie do terminu zapadalności instrumentu i jest wyliczana na bazie klientowskiej. Wartość tej korekty ujęta jest w rachunku zysków i strat w wyniku na działalności handlowej. Poniższa tabela prezentuje udział procentowy instrumentów pochodnych stanowiących składnik aktywów finansowych oraz udział procentowy korekty z tytułu ryzyka kredytowego kontrahenta w łącznej wartości bilansowej dla każdej kategorii wewnętrznego ratingu stosowanego przez Grupę (opis modelu ratingu jest przedstawiony powyżej).

   

 

Pod-portfel 31.12.2013 31.12.2012
Wartość godziwa Pokrycie rezerwą (%) Wartość godziwa Pokrycie rezerwą (%)
1 34,23 0,02 44,77 0,01
2 29,59 0,07 17,31 0,15
3 33,72 0,42 35,65 0,31
4 0,82 7,68 1,85 2,82
5 1,16 3,56 0,24 0,65
6 0,03 0,14 0,05 0,15
7 - 7,69 0,03 0,11
8 0,45 - 0,10 -
Razem 100,00 0,00 100,00 0,19
prev next

3.4.5 Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe

Nie występują w Grupie instrumenty finansowe, których maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe
byłaby różna od ich wartości bilansowej z wyjątkiem ekspozycji pozabilansowych, o których mowa
w Nocie 35.

3.4.6 Kredyty i pożyczki udzielone klientom i bankom

   

 

Kredyty i pożyczki udzielone klientom 31.12.2013 31.12.2012
zaangażowanie (tys. zł) udział/ pokrycie (%) zaangażowanie (tys. zł) udział/ pokrycie (%)
Nieprzeterminowane, bez utraty wartości 63 847 985 90,46 62 739 871 90,32
Przeterminowane, bez utraty wartości 2 310 090 3,27 3 103 233 4,46
Pozycje z rozpoznaną utratą wartości 4 423 717 6,27 3 632 259 5,22
Razem brutto 70 581 792 100,00 69 475 363 100,00
Rezerwa (na pozycje z rozpoznaną utratą wartości oraz rezerwa IBNI) (2 371 407) 3,36 (2 528 533) 3,63
Razem netto 68 210 385 96,64 66 946 830 96,37
prev next

W poniższej tabeli przedstawiono należności od banków:

   

 

Należności od banków 31.12.2013 31.12.2012
zaangażowanie (tys. zł) udział/ pokrycie (%) zaangażowanie (tys. zł) udział/ pokrycie (%)
Nieprzeterminowane, bez utraty wartości 3 471 530 100,00 3 945 137 100,00
Przeterminowane, bez utraty wartości - - - -
Pozycje z rozpoznaną utratą wartości - - - -
Razem brutto 3 471 530 100,00 3 945 137 100,00
Rezerwa (na pozycje z rozpoznaną utratą wartości oraz rezerwa IBNI) (289) 0,01 (559) 0,01
Razem netto 3 471 241 99,99 3 944 578 99,99
prev next

Całkowita kwota rozpoznanych rezerw na kredyty i pożyczki wynosi 2 371 696 tys. zł (31 grudnia 2012 r. – 2 529 092 tys. zł), z czego 2 114 851 tys. zł (31 grudnia 2012 r. – 2 329 821 tys. zł) reprezentuje rezerwy na kredyty i pożyczki udzielone klientom, dla których rozpoznano indywidualnie utratę wartości, a pozostała kwota 256 845 tys. zł reprezentuje rezerwę portfelową IBNR (31 grudnia 2012 r. – 199 271 tys. zł). Dalsze informacje dotyczące odpisów z tytułu utraty wartości należności od banków i klientów zostały przedstawione w Notach 18 i 22.

90,46% portfela kredytów i pożyczek udzielonych klientom nie należy ani do kategorii należności przeterminowanych ani z utratą wartości (31 grudnia 2012 r. – 90,32%).

Kredyty i pożyczki nieprzeterminowane, bez utraty wartości

   

 

31 grudnia 2013 r. Klienci indywidualni Klienci korporacyjni Klienci budżetowi Inne należności Razem klienci Banki
Pod-portfel Należności bieżące Kredyty terminowe w tym: Należności bieżące Kredyty terminowe Transakcje reverse repo/ buy sell back Pozostałe
kredyty mieszkaniowe i hipoteczne udzielone dużym klientom udzielone średnim i małym klientom
1 38 137 1 815 230 1 771 948 54 135 86 384 567 148 - - 535 278 8 3 096 320 1 860 281
2 697 256 15 893 469 15 335 382 407 710 2 969 942 1 184 488 - 62 504 1 181 787 - 22 397 156 881 110
3 736 917 6 843 621 5 779 251 857 803 1 116 207 2 690 665 - 1 033 080 285 853 - 13 564 146 203 301
4 1 247 564 3 828 028 2 430 586 1 560 288 456 508 7 292 149 - - 134 253 - 14 518 790 230 093
5 738 397 1 306 710 714 315 274 359 100 001 1 711 440 - - 1 232 - 4 132 139 42 827
6 40 410 142 453 98 376 9 840 67 504 136 557 - - - - 396 764 -
7 200 440 585 078 429 435 23 698 28 014 270 214 - - - - 1 107 444 -
8 150 459 101 802 30 656 1 - - 3 287 066 - - 620 619 4 159 947 -
pozostałe *) - - - 443 - - - 346 526 - - 346 969 253 918
kategoria default - 6 300 2 179 12 908 7 919 101 183 - - - - 128 310 -
Razem 3 849 580 30 522 691 26 592 128 3 201 185 4 832 479 13 953 844 3 287 066 1 442 110 2 138 403 620 627 63 847 985 3 471 530
prev next
   

 

31 grudnia 2012 r. Klienci indywidualni Klienci korporacyjni Klienci budżetowi Inne należności Razem klienci Banki
Pod-portfel Należności bieżące Kredyty terminowe w tym: Należności bieżące Kredyty terminowe Transakcje reverse repo/ buy sell back Pozostałe
kredyty mieszkaniowe i hipoteczne udzielone dużym klientom udzielone średnim i małym klientom
1 699 317 26 204 232 26 034 920 12 778 2 803 546 739 - - 517 873 312 27 984 054 1 119 061
2 2 062 372 4 486 836 1 245 538 916 451 2 171 809 1 237 972 - - 1 521 217 - 12 396 657 1 832 615
3 743 067 - - 736 639 1 693 227 2 148 616 - 842 475 366 180 - 6 530 204 635 871
4 35 645 86 960 86 960 1 771 063 665 008 7 134 590 - - 253 701 - 9 946 967 52 954
5 - - - 257 609 749 299 1 238 912 - - 18 362 - 2 264 182 106 266
6 - - - 8 398 738 109 900 - - - - 119 036 -
7 - - - 26 144 14 980 345 317 - - - - 386 441 -
8 - - - - - 10 2 024 380 - - 666 434 2 690 824 40 826
pozostałe *) - - - - - - - 293 496 - 581 294 077 157 544
kategoria default 3 056 11 047 3 972 7 227 9 969 96 130 - - - - 127 429 -
Razem 3 543 457 30 789 075 27 371 390 3 736 309 5 307 833 12 858 186 2 024 380 1 135 971 2 677 333 667 327 62 739 871 3 945 137
prev next

*) pozostałe dotyczą spółek, które nie stosują systemów ratingowych analogicznych jak mBank.

Różnice w rozkładach portfela w poszczególnych kategoriach ratingowych na dwie przedstawione daty wynikają bezpośrednio ze sposobu prezentacji opisanego powyżej w Nocie 3.4.4.4.

Kredyty i pożyczki przeterminowane, bez rozpoznanej utraty wartości

Kwoty brutto kredytów i pożyczek, które były przeterminowane, lecz dla których nie rozpoznano utraty wartości, przedstawiono poniżej w podziale na klasy aktywów. Dla kredytów i pożyczek przeterminowanych krócej niż o 90 dni nie rozpoznaje się utraty wartości chyba, że inne dostępne informacje świadczą o jej wystąpieniu.

   

 

31 grudnia 2013 r. Klienci indywidualni Klienci korporacyjni Klienci budżetowi Inne należności Razem klienci Banki

Należności bieżące Kredyty terminowe w tym: Należności bieżące Kredyty terminowe Transakcje reverse repo/ buy sell back Pozostałe
kredyty mieszkaniowe i hipoteczne udzielone dużym klientom udzielone średnim i małym klientom
do 30 dni 316 856 924 349 722 009 10 058 7 644 438 088 - - 26 667 - 1 723 662 -
od 31 do 60 dni 31 433 155 514 116 847 4 542 4 609 151 076 - - - - 347 174 -
od 61 do 90 dni 11 304 41 670 31 349 1 323 - 11 070 - - - - 65 367 -
powyżej 90 dni 23 657 72 040 20 928 11 590 332 53 362 - - 12 906 - 173 887 -
Razem 383 250 1 193 573 891 133 27 513 12 585 653 596 - - 39 573 - 2 310 090 -
prev next
   

 

31 grudnia 2012 r. Klienci indywidualni Klienci korporacyjni Klienci budżetowi Inne należności Razem klienci Banki

Należności bieżące Kredyty terminowe w tym: Należności bieżące Kredyty terminowe Transakcje reverse repo/ buy sell back Pozostałe
kredyty mieszkaniowe i hipoteczne udzielone dużym klientom udzielone średnim i małym klientom
do 30 dni 341 145 1 063 435 858 689 23 322 60 413 418 816 - - 6 311 - 1 913 442 -
od 31 do 60 dni 44 433 327 103 255 778 7 937 - 160 135 - - 3 363 - 542 971 -
od 61 do 90 dni 16 634 108 552 87 898 1 631 - 13 514 - - - - 140 331 -
powyżej 90 dni 70 709 93 143 39 606 11 130 - 319 965 - - 11 542   506 489 -
Razem 472 921 1 592 233 1 241 971 44 020 60 413 912 430 - - 21 216 - 3 103 233 -
prev next

Kredyty i pożyczki, dla których rozpoznano indywidualnie utratę wartości

Wartość netto kredytów i pożyczek z rozpoznaną indywidualnie utratą wartości wyniosła 2 308 866 tys. zł (31 grudnia 2012 r. – 1 302 438 tys. zł). Poniżej przedstawiono kwoty brutto kredytów i pożyczek, dla których rozpoznano indywidualnie utratę wartości (przed uwzględnieniem przepływów pieniężnych z tytułu posiadanych zabezpieczeń oraz oczekiwanych spłat), w podziale na klasy aktywów.

   

 


Klienci indywidualni Klienci korporacyjni Klienci budżetowi Inne należności Razem klienci Banki
Należności bieżące Kredyty terminowe w tym: Należności bieżące Kredyty terminowe Transakcje reverse repo/ buy sell back Pozostałe
kredyty mieszkaniowe i hipoteczne udzielone dużym klientom udzielone średnim i małym klientom
31 grudnia 2013 r.  
Kredyty i pożyczki z utratą wartości 746 024 1 612 797 1 209 635 368 679 270 256 1 354 113 - 71 848 - - 4 423 717 -
Rezerwy na kredyty i pożyczki z utratą wartości (388 617) (608 010) (411 346) (215 575) (170 440) (677 545) - (54 664) - - (2 114 851) -
31 grudnia 2012 r.  
Kredyty i pożyczki z utratą wartości 584 167 722 231 480 482 474 763 489 462 1 269 574 - 92 062 - - 3 632 259 -
Rezerwy na kredyty i pożyczki z utratą wartości (542 771) (438 949) (268 146) (392 585) (285 785) (602 891) - (66 840) - - (2 329 821) -
prev next

Grupa charakteryzuje się konserwatywnym podejściem w obszarze weryfikacji wartości zabezpieczeń i ustalania dopuszczalnych poziomów wskaźnika LtV. Polityka w tym zakresie narzuca szczególnie istotne ograniczenia w przypadku transakcji cechujących się wyższą od średniej szkodowością (pożyczki i kredyty konsolidacyjne) oraz/lub zabezpieczanych na nieruchomościach o niskiej płynności (zlokalizowanych na rynkach słabo rozwiniętych).

Finansowy efekt zabezpieczeń

   

 

Stan na 31 grudnia 2013 roku Wartrość brutto Rezerwa utworzona Rezerwa bez uwzglądnienia przepływów z zabezpieczeń Finansowy efekt zabezpieczeń
Dane bilansowe



Należności od banków 3 471 530 (289) - (289)
Kredyty i pożyczki udzielone klientom, w tym: 70 581 792 (2 371 407) (3 737 661) 1 703 106
Klienci indywidualni: 38 307 915 (1 154 563) (1 486 116) 331 553
− Należności bieżące 4 978 854 (444 214) (468 880) 24 666
− Kredyty terminowe, w tym:− Kredyty terminowe, w tym: 33 329 061 (710 349) (1 017 236) 306 887
kredyty hipoteczne i mieszkaniowe kredyty hipoteczne i mieszkaniowe 28 692 896 (469 223) (671 645) 202 422
Klienci korporacyjni: 24 674 250 (868 195) (2 233 855) 1 365 660
− Należności bieżące 3 597 377 (234 414) (321 643) 87 229
− Kredyty terminowe:− Kredyty terminowe: 21 076 873 (633 781) (1 912 212) 1 278 431
udzielone dużym klientom 5 115 320 (180 681) (299 011) 118 330
udzielone średnim i małym klientom 15 961 553 (453 100) (1 613 201) 1 160 101
Klienci budżetowi 2 177 976 (11 797) (17 690) 5 893
Razem dane bilansowe 74 053 322 (2 371 696) (3 737 661) 1 702 817
Dane pozabilansowe

   
Zobowiązania do udzielenia kredytów oraz pozostałe udzielone zobowiązania finansowe 18 417 254 (34 720) (58 792) 24 072
Gwarancje, akcepty bankowe i akredytywy 3 188 247 (21 348) (36 775) 15 427
Razem dane pozabilansowe 21 605 501 (56 068) (95 567) 39 499
prev next
   

 

Stan na 31 grudnia 2012 roku Wartrość brutto Rezerwa utworzona Rezerwa bez uwzglądnienia przepływów z zabezpieczeń Finansowy efekt zabezpieczeń
Dane bilansowe



Należności od banków 3 945 137 (559) (3 998) 3 439
Kredyty i pożyczki udzielone klientom, w tym: 69 475 363 (2 528 533) (4 100 921) 1 640 028
Klienci indywidualni: 37 704 084 (1 057 789) (1 461 859) 404 070
− Należności bieżące 4 600 545 (586 189) (616 467) 30 278
− Kredyty terminowe, w tym: 33 103 539 (471 600) (845 392) 373 792
kredyty hipoteczne i mieszkaniowe 29 093 842 (284 004) (548 397) 264 393
Klienci korporacyjni: 25 152 990 (1 390 778) (2 616 968) 1 226 190
− Należności bieżące 4 255 092 (410 255) (472 030) 61 775
− Kredyty terminowe: 20 897 898 (980 523) (2 144 938) 1 164 415
udzielone dużym klientom 5 857 708 (313 738) (363 961) 50 223
udzielone średnim i małym klientom 15 040 190 (666 785) (1 780 977) 1 114 192
Klienci budżetowi 2 698 549 (12 326) (22 094) 9 768
Razem dane bilansowe 73 420 500 (2 529 092) (4 104 919) 1 643 467
Dane pozabilansowe

   
Zobowiązania do udzielenia kredytów oraz pozostałe udzielone zobowiązania finansowe 14 843 972 (25 614) (47 509) 21 895
Gwarancje, akcepty bankowe i akredytywy 2 549 874 (20 848) (35 438) 14 590
Razem dane pozabilansowe 17 393 846 (46 462) (82 947) 36 485
prev next

Pozostałe aktywa finansowe

   

 

 

31.12.2013

31.12.2012

 Pozostałe aktywa finansowe brutto ,
w tym :

 418 472  338 193
 - nieprzeterminowane  401 681  321 926
 - przeterminowane powyżej 90 dni  16 791  16 267
 - rezerwy na należność przeterminowane (wielkość ujemna)  (15 729)  (20 025)

Pozostałe aktywa finansowe netto (Nota 26)

2 370,5

2 283,7

prev next

Powyższa nota prezentuje wartość pozostałych aktywów finansowych ujętych w Nocie 26 „Inne aktywa”.

3.4.7 Instrumenty dłużne: obligacje skarbowe i inne uznane papiery wartościowe

   

 

31 grudnia 2013 r. Przeznaczone do obrotu Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe Razem
Rating Obligacje rządowe Bony skarbowe Pozostałe dłużne
AAA - - - 47 525 47 525
AA- do AA+ - - - 797 207 797 207
A- do A+ 388 259 - 28 641 24 139 009 24 555 909
BBB+ do BBB- - - 181 457 25 222 206 679
BB+ do BB- - - 112 784 60 294 173 078
B+ do B- - - 23 480 - 23 480
poniżej B- - - - - -
bez ratingu - - - - -
Razem 388 259 - 346 362 25 069 257 25 803 878
prev next
   

 

31 grudnia 2013 r. Przeznaczone do obrotu Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe Razem
Rating Obligacje rządowe Bony skarbowe Pozostałe dłużne
AAA - - - 47 525 47 525
AA- do AA+ - - - 797 207 797 207
A- do A+ 388 259 - 28 641 24 139 009 24 555 909
BBB+ do BBB- - - 181 457 25 222 206 679
BB+ do BB- - - 112 784 60 294 173 078
B+ do B- - - 23 480 - 23 480
poniżej B- - - - - -
bez ratingu - - - - -
Razem 388 259 - 346 362 25 069 257 25 803 878
prev next

98,44% inwestycji w dłużne papiery wartościowe uzyskało przynajmniej rating kredytowy A- (31 grudnia 2012 r. – 98,73%).

Informacja o odpisach z tytułu utraty wartości inwestycyjnych dłużnych papierów wartościowych znajduje się w Nocie 23.

3.4.8 Przejęte zabezpieczenia

Grupa klasyfikuje przejęte zabezpieczenia jako aktywa przejęte za długi i wycenia zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości opisanymi w pkt 2.19. Aktywa przejęte za długi zaklasyfikowane jako aktywa do zbycia zostaną wystawione na sprzedaż na właściwym dla nich rynku oraz zbyte w najszybszym możliwym terminie. Proces sprzedaży przejętych przez Bank zabezpieczeń jest zorganizowany zgodnie z polityką i procedurami określonymi przez Departament Restrukturyzacji i Windykacji dla poszczególnych rodzajów przejmowanych zabezpieczeń.

Polityką spółek Grupy jest sprzedaż przejętych aktywów lub – jak to ma miejsce w przypadku leasingu – oddanie w ponowny leasing innemu klientowi. Do rzadkości należą przypadki gospodarowania przejętych aktywów na potrzeby własne – czynność taka musi być ekonomicznie uzasadniona i odzwierciedlać pilną potrzebę spółek Grupy oraz musi uzyskać każdorazowo aprobatę ich Zarządów. W 2013 roku Grupa nie posiadała żadnych trudnozbywalnych aktywów przejętych jako zabezpieczenia. Na dzień 31 grudnia 2013 roku wartość przejętych zabezpieczeń wyniosła 8 192 tys. zł (31 grudnia 2012 rok – 79 355 zł) i obejmowała głównie nieruchomości stanowiące zabezpieczenie kredytów hipotecznych oraz przedmioty leasingu. Wartość przejętych zabezpieczeń została ujęta w pozycji zapasy w Nocie 26.

3.5. Koncentracja aktywów, zobowiązań i pozycji pozabilansowych

Ryzyko koncentracji geograficznej

W celu aktywnego zarządzania ryzykiem koncentracji na kraje Grupa:

  • przestrzega sformalizowanych procedur mających na celu identyfikację, pomiar oraz monitorowanie tego ryzyka,
  • przestrzega sformalizowanych limitów ograniczających ryzyko na kraje oraz zasad postępowania w przypadku przekroczenia tych limitów,
  • posiada system sprawozdawczości zarządczej umożliwiający monitorowanie poziomu ryzyka na kraje, wspierający proces decyzyjny dotyczący zarządzania,
  • utrzymuje kontakty z wyselekcjonowaną grupą największych banków o dobrym ratingu, aktywnych w obsłudze transakcji zagranicznych. Na niektórych rynkach, których ryzyko jest trudne do oszacowania, mBank korzysta z usług swoich zagranicznych banków korespondentów, na przykład Commerzbanku, oraz z ubezpieczenia w KUKE pokrywającego ryzyko ekonomiczne i polityczne.

Ryzyko koncentracji branżowej

W przypadku koncentracji w branżach analizowany jest udział Grupy w finansowaniu całego sektora oraz sytuacja klientów Grupy na tle kondycji finansowej firm z danej branży. W tym celu Grupa korzysta z bazy statystycznej, która poszczególne wskaźniki finansowe każdego z klientów Banku umieszcza w siatce decylowej tego wskaźnika dla danej branży. Pozwala to monitorować ryzyko branżowe portfela Grupy w sytuacji, gdy kondycja całej branży podlega, ze względu na czynniki zewnętrzne, szybkim zmianom.

Limity branżowe ustala się dla branż, zdefiniowanych przez Bank zgodnie z wewnętrznymi regulacjami Banku, w kwartalnych okresach sprawozdawczych. Monitorowaniu i analizie podlegają wszystkie branże, na które Bank posiada zaangażowanie powyżej 5% łącznej kwoty zaangażowania na koniec danego okresu sprawozdawczego, a także tzw. „branże wrażliwe” oraz branże dodatkowo wskazane przez Dyrektora Banku ds. Zarządzania Ryzykiem. O ile Komitet Kredytowy Zarządu Banku nie postanowi inaczej, ustala się limit zaangażowania Grupy w dowolną branżę na poziomie nie wyższym niż:

  • 12% wartości brutto portfela kredytowego w poprzednim okresie sprawozdawczym dla branż o niskim ryzyku,
  • 10% wartości brutto portfela kredytowego w poprzednim okresie sprawozdawczym dla branż o średnim ryzyku,
  • 5% wartości brutto portfela kredytowego w poprzednim okresie sprawozdawczym dla branż o wysokim ryzyku.

W przypadku przekroczenia jakiegokolwiek limitu branżowego lub przewidywania, że taki limit może być przekroczony w następnym okresie sprawozdawczym, wprowadzane są działania zapobiegające przekroczeniu limitów.

Poniższe tabele prezentują strukturę koncentracji zaangażowania bilansowego Grupy mBanku S.A. w poszczególne branże.

Struktura koncentracji zaangażowania Grupy mBanku S.A.

   

 

Branże Zadłużenie kapitałowe
(w tys.zł)Zadłużenie kapitałowe
(w tys.zł)
% Zadłużenie kapitałowe
(w tys.zł)Zadłużenie kapitałowe
(w tys.zł)
%
31.12.2013 31.12.2012
Osoby fizyczne 38 307 915 54,27 37 704 084 54,27
Obsługa nieruchomości 5 401 342 7,65 4 674 458 6,73
Transport i biura turystyczne 2 102 952 2,98 1 737 725 2,50
Administracja publiczna 1 781 251 2,52 2 177 125 3,13
Budownictwo 1 761 635 2,50 2 084 143 3,00
Energetyka i ciepłownictwo 1 680 154 2,38 1 474 800 2,12
Motoryzacja 1 192 851 1,69 880 978 1,27
Metale 1 183 575 1,68 1 223 564 1,76
Chemia i tworzywa sztuczne 957 713 1,36 719 518 1,04
Podstawowe artykuły spożywcze 906 962 1,28 855 409 1,23
Paliwa płynne i gaz ziemny 882 918 1,25 1 392 174 2,00
Materiały budowlane 834 755 1,18 742 360 1,07
Drewno i meble 754 178 1,07 632 047 0,91
Pozostały handel detaliczny 739 214 1,05 548 978 0,79
Pozostały handel hurtowy 662 973 0,94 888 033 1,28
Przemysł mięsny 613 667 0,87 593 134 0,85
Farmacja i ochrona zdrowia 594 231 0,84 680 846 0,98
Używki 506 154 0,72 298 231 0,43
Telekomunikacja 500 479 0,71 618 089 0,89
Hotele i restauracje 422 679 0,60 432 268 0,62
Zarządzanie, consulting, reklama 373 151 0,53 404 098 0,58
Leasing i wynajem 273 930 0,39 429 591 0,62
prev next

Łączne zaangażowanie Grupy na dzień 31 grudnia 2013 roku w wyżej wymienione branże (poza osobami fizycznymi) wynosi 34,18% portfela kredytowego (31 grudnia 2012 roku – 33,80%). Ryzyko inwestycyjne tych branż (w 3 – stopniowej skali tj.: niskie, średnie, wysokie), według stanu na koniec 2013 roku i na koniec 2012 roku, oszacowane przez doradców ds. ryzyka kredytowego Grupy, zostało sklasyfikowane następująco:

   

 

Lp  31.12.2013 31.12.2012
1.Obsługa nieruchomości średnie średnie
2.Transport i biura turystyczne średnie średnie
3.Administracja publiczna niskie niskie
4.Budownictwo wysokie wysokie
5.Energetyka i ciepłownictwo średnie średnie
6.Motoryzacja wysokie wysokie
7.Metale wysokie wysokie
8.Chemia i tworzywa sztuczne średnie średnie
9.Podstawowe artykuły spożywcze średnie średnie
10.Paliwa płynne i gaz ziemny średnie średnie
11.Materiały budowlane średnie średnie
12.Drewno i meble średnie wysokie
13.Pozostały handel detaliczny średnie średnie
14.Pozostały handel hurtowy średnie średnie
15.Przemysł mięsny średnie średnie
16.Farmacja i ochrona zdrowia średnie średnie
17.Używki średnie średnie
18.Telekomunikacja średnie średnie
19.Hotele i restauracje średnie średnie
20.Zarządzanie, consulting, reklama średnie nd
21.Leasing i wynajem średnie średnie
prev next

Ryzyko koncentracji dużych zaangażowań

Celem procesu zarządzania ryzykiem koncentracji dużych zaangażowań jest bieżący monitoring oraz kontrola zaangażowań pod kątem przestrzegania limitów prawnych. W celu zabezpieczenia się przed ryzykiem przekroczenia regulacyjnych limitów w Grupie:

  • ustalane są wewnętrzne limity mniejsze niż określone w ustawie Prawo bankowe,
  • dla klientów, których zaangażowanie przekracza 5% funduszy własnych, jest wprowadzony proces rezerwacji (pozwoleń) limitów zaangażowań,
  • prowadzony jest tygodniowy raporting dotyczący dużych zaangażowań przeznaczony dla uczestników procesów kredytowego i inwestycyjnego.

Działania te mają bezpośredni wpływ na decyzje podejmowane w Grupie dotyczące akceptowania zwiększania i podejmowania zaangażowań wobec klientów.

Zaangażowanie wobec jednego kredytobiorcy (włączając banki i brokerów) podlega dalszym ograniczeniom w formie szczegółowych limitów dotyczących narażenia na ryzyko bilansowe i pozabilansowe oraz dziennych limitów ryzyka dostaw dotyczących pozycji takich jak walutowe kontrakty terminowe. Faktyczna ekspozycja na ryzyko jest codziennie porównywana z dopuszczalnym limitem.

Poziomem ekspozycji na ryzyko kredytowe zarządza się poprzez regularną analizę zdolności kredytobiorców oraz potencjalnych kredytobiorców do spłaty odsetek i kapitału oraz, w razie potrzeby, poprzez zmianę limitów kredytowych. Poziomem narażenia na ryzyko kredytowe zarządza się również poprzez uzyskiwanie zabezpieczeń oraz gwarancji.

3.6. Ryzyko rynkowe

Organizując procesy zarządzania ryzykiem rynkowym mBank kieruje się zasadami i wymaganiami określonymi w uchwałach oraz rekomendacjach KNF, które dotyczą zarządzania ryzykiem rynkowym, w szczególności Rekomendacjami A oraz I.

Naczelną zasadą organizacji procesu zarządzania ryzykiem rynkowym jest oddzielenie funkcji monitoringu i kontroli ryzyka rynkowego od funkcji związanych z podejmowaniem i utrzymywaniem otwartych pozycji ryzyka rynkowego. Funkcje monitoringu i kontroli ryzyka rynkowego są realizowane przez Departament Ryzyka Rynków Finansowych (DRR) w Obszarze Ryzyka Banku, który jest nadzorowany przez Wiceprezesa Zarządu, Dyrektora Banku ds. Zarządzania Ryzykiem, podczas gdy operacyjne zarządzanie pozycjami ryzyka rynkowego odbywa się w Departamencie Rynków Finansowych (DFM), w Biurze Maklerskim (BM) oraz w Departamencie Skarbu (DS), które podlegają członkowi Zarządu mBanku odpowiedzialnemu za obszar Rynków Finansowych. BM jest jednostką organizacyjną mBanku, która jest wyodrębniona ze struktur DFM i prowadzi działalność operacyjną koncentrując swoją aktywność na instrumentach finansowych podlegających obrotowi na GPW. Ponadto, pozycje inwestycyjne wrażliwe na czynniki ryzyka rynkowego (na ceny akcji notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych) są zarządzane w Departamencie Finansowania Strukturalnego i Mezzanine (DFS), funkcjonującym w obszarze Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej.

W prowadzonej działalności mBank jest narażony na ryzyko rynkowe, czyli ryzyko niekorzystnej dla Banku zmiany bieżącej wyceny instrumentów finansowych znajdujących się w portfelach Banku następującej w wyniku zmian czynników ryzyka rynkowego - stóp procentowych, kursów walutowych, cen papierów wartościowych, zmienności implikowanych instrumentów opcyjnych, oraz spreadów kredytowych. mBank identyfikuje ryzyko rynkowe na pozycjach zaliczanych do księgi handlowej wycenianych do wartości godziwej (metodą wyceny bezpośredniej lub metodą wyceny z modelu), które może się zmaterializować stratami mającymi swoje odzwierciedlenie w wyniku finansowym mBanku. Ponadto, Bank przypisuje ryzyko rynkowe pozycjom księgi bankowej, niezależnie od zasad kalkulacji wyniku na tych pozycjach stosowanych na potrzeby sprawozdawczości rachunkowej. W szczególności, w celu odwzorowania ryzyka stóp procentowych produktów obszaru bankowości detalicznej i korporacyjnej o nieokreślonym terminie przeszacowania odsetek lub o stopach administrowanych przez mBank, Bank stosuje modele tak zwanych portfeli replikujących. W 2013 roku wprowadzono w Banku koncepcję modelowania kapitału, która została również odwzorowana w pomiarze ryzyka rynkowego na poziomie wewnętrznych struktur organizacyjnych Banku. Miary ryzyka rynkowego pozycji odsetkowych księgi bankowej są wyznaczane modelami wartości bieżącej (NPV – net present value). Kwantyfikacja ekspozycji na ryzyko rynkowe odbywa się przez pomiar wartości zagrożonej (ang. Value at Risk - VaR), a także wyznaczanie wartości testów warunków skrajnych.

Ryzyko rynkowe, w szczególności ryzyko stóp procentowych księgi bankowej, jest kwantyfikowane również przez wyznaczanie wartości zagrożonego dochodu odsetkowego (ang. Earnings at Risk - EaR) dla portfela bankowego.

W celu ograniczenia ekspozycji na ryzyko rynkowe decyzjami Zarządu Banku (w odniesieniu do portfela mBanku) oraz Komitetu Ryzyka (od 01.01.2014 - Komitetu Ryzyka Rynków Finansowych) Banku (w odniesieniu do portfeli jednostek biznesowych) ustanawiane są limity VaR oraz limity (mające charakter liczb kontrolnych) na test warunków skrajnych.

Wartość zagrożona

W 2013 roku ryzyko rynkowe Banku mierzone wartością zagrożoną VaR (w horyzoncie jednodniowym, na poziomie ufności 97,5%) utrzymywało się na umiarkowanym poziomie w relacji do limitów VaR. Średnie wykorzystanie limitów wartości zagrożonej dla portfela Departamentu Rynków Finansowych (DFM), składającego się głównie z pozycji portfela handlowego wynosiło 23% (1,4 mln PLN), dla portfela Biura Maklerskiego (BM) 18% (0,4 mln PLN), natomiast dla portfela Departamentu Skarbu (DS), którego pozycje są klasyfikowane wyłącznie do portfela bankowego wynosiło 39% (15,8 mln PLN) dla portfela bez modelowania kapitału oraz 41% (13,1 mln PLN) w przypadku portfela z modelowaniem kapitału. Limit wartości zagrożonej pozycji Departamentu Finansowania Strukturalnego i Mezzanine (DFS) w akcjach notowanych na GPW był wykorzystany średnio w 74% (5,6 mln PLN). W 2013 roku na wysokość wartości zagrożonej (VaR) portfela Banku miały wpływ w przeważającej mierze portfele instrumentów wrażliwych na stopę procentową – portfele skarbowych papierów dłużnych zarządzane przez DS na księdze bankowej oraz zarządzane przez DFM na pozycjach księgi handlowej łącznie z pozycjami wynikającymi z transakcji wymiany stóp procentowych. Drugim pod względem istotności wpływu na profil ryzyka Banku jest portfel akcji DFS, w którym istotnym czynnikiem ryzyka jest kurs akcji PZU, w związku z utrzymywaniem istotnej pozycji w akcjach tej spółki. Portfele DFM instrumentów wrażliwych na zmiany kursów walutowych, takich jak transakcje wymiany walut oraz opcje walutowe, a także ekspozycja portfeli BM na ryzyko cen akcji oraz na ryzyko zmienności implikowanych opcji giełdowych obracanych na GPW miały relatywnie mniejszy wpływ na profil ryzyka Banku.

Poziom VaR dla mBanku

W poniższych tabelach pokazujemy statystki poziomów miar wartości zagrożonej w dwóch układach. W pierwszej tabeli są zamieszczone dane w układzie porównywalnym z rokiem 2012 (prezentowane wartości liczbowe odnoszą się do portfela Banku bez pozycji DFS)

   

 

w tys. zł 2013 rok 2012 rok
31.12.2013 średnia maksimum minimum 31.12.2012 średnia maksimum minimum
VaR IR 15 155 16 034 22 806 6 774 6 162 11 146 14 368 6 162
VaR FX 212 348 1 196 73 132 506 2 004 76
VaR EQ 592 396 892 126 274 245 815 0
VaR 15 460 16 142 22 633 7 043 6 171 11 241 14 885 6 131
prev next
VaR IR – ryzyko stopy procentowej
VaR FX - ryzyko walutowe
VaR EQ – ryzyko akcyjne
Poniższa tabela prezentuje analogiczne statystyki wartości zagrożonej portfela Banku łącznie z pozycjami DFS, w tym z uwzględnieniem akcji PZU, które się pojawiły w portfelu DFS począwszy od listopada 2012 roku.
   

 

w tys. zł 2013 rok 2012 rok
31.12.2013 średnia maksimum minimum 31.12.2012 średnia maksimum minimum
VaR IR 15 155 16 034 22 806 6 774 6 162 11 146 14 368 6 162
VaR FX 212 348 1 196 73 132 506 2 004 76
VaR EQ 7 268 5 659 7 451 4 551 4 750 925 4 801 1
VaR 16 910 17 622 23 556 10 840 9 879 11 588 14 779 8 059
prev next

Testy warunków skrajnych

Dodatkowymi miarami ryzyka rynkowego, uzupełniającymi pomiar wartości zagrożonej, są testy warunków skrajnych, które pokazują hipotetyczną zmianę bieżącej wyceny portfeli mBanku, które nastąpiłyby w skutek wystąpienia tzw. scenariuszy stres testowych, czyli przyjęcia przez czynniki ryzyka wyszczególnionych skrajnych wartości w horyzoncie jednodniowym.

W lutym 2013 roku dokonano istotnych zmian w metodologii obliczania testów warunków skrajnych, która została następnie zmodyfikowana w sierpniu 2013 roku. Wyodrębniono standardowy test warunków skrajnych wyznaczony dla standardowych czynników ryzyka: kursy wymiany walut, stopy procentowe, ceny akcji oraz ich zmienności, a także test warunków skrajnych, który obejmuje zmiany spreadów kredytowych. W ten sposób zaadresowano między innymi potrzebę pokrycia w analizach stres testowych niezależnego wpływu ryzyka bazowego (spreadu pomiędzy stopami obligacji rządowych oraz stopami IRS), na które wyeksponowany jest Bank z tytułu utrzymywania portfela obligacji SP.

Dla mBanku średnie wykorzystanie limitów na wyniki testów warunków skrajnych, wyniosło w 2013 roku 59% (921,4 mln PLN). Średnie wykorzystanie limitów na wyniki testów warunków skrajnych, wyniosło w 2013 roku na portfelu DS bez modelowania kapitału 75% (785,2 mln PLN), w przypadku z modelowaniem kapitału odpowiednio 86% (814 mln PLN). Z kolei na portfelu DFM średnie wykorzystanie limitu wyniosło 26% (114,3 mln PLN), a na portfelu BM 8% (0,9 mln PLN).

Ryzyko rynkowe Grupy mBanku

Zasadniczym źródłem ryzyka rynkowego Grupy mBanku są pozycje mBanku. Poniższa tabela przedstawia statystyki poziomów miar wartości zagrożonej (przy poziomie ufności 97,5% dla jednodniowego okresu utrzymywania pozycji) Grupy mBanku w 2013 roku dla poszczególnych podmiotów należących do Grupy, w których zidentyfikowano pozycje ryzyka rynkowego (t.j. portfeli mBanku, mBanku Hipotecznego, mLeasingu, Domu Maklerskiego mBanku) oraz w rozbiciu na wartości zagrożone odpowiadające poszczególnym głównym rodzajom ryzyka – ryzyka stóp procentowych (VaR IR), ryzyka kursów walutowych (VaR FX) i ryzyka cen akcji / wartości indeksów (VaR EQ). Wartości miar VaR na koniec 2013 roku dla mBanku prezentowane w poniższej tabeli uwzględniają pozycje DS, DFM, BM i DFS.

   

 

w tys. zł Grupa mBanku mBank mBH mLeasing DM mBanku
VaR IR 16 334 16 034 76 478 11
VaR FX 362 348 73 190 14
VaR EQ 5 680 5 659 0 0 66
VaR średni 17 776 17 622 108 532 64
VaR max 23 844 23 556 984 780 146
VaR min 10 668 10 840 59 214 45
VaR 17 152 16 910 64 615 108
prev next

Dla porównania, na koniec roku 2012 VaR dla Grupy mBanku wyniósł PLN 9 999 tys. PLN, VaR, w tym dla mBanku - 9 879 tys. PLN, mBanku Hipotecznego – 129 tys. PLN, mLeasingu – PLN 253 tys. PLN oraz Domu Maklerskiego mBanku – 58 tys. PLN.

   

 

w tys. zł Grupa mBanku mBank mBH mLeasing DM mBanku BRE GOLD
VaR IR 11 162 11 146 108 287 20 0
VaR FX 526 506 78 238 3 0
VaR EQ 5 955 925 0 0 117 5 839
VaR średni 14 800 11 588 111 299 119 6 900
VaR max 18 125 14 779 192 461 237 4 345
VaR min 9 914 8 059 61 201 55 0
VaR 9 999 9 879 129 253 58 0
prev next

3.7. Ryzyko walutowe

Grupa jest narażona na wpływ zmian kursów walutowych. Poniższe tabele przedstawiają ekspozycję Grupy na ryzyko walutowe na dzień 31 grudnia 2013 roku i 31 grudnia 2012 roku. Tabele te przedstawiają aktywa i zobowiązania Grupy według wartości bilansowej, w podziale walutowym.

   

 

31.12.2013 PLN EUR USD CHF CZK Inne Razem
Aktywa            
Kasa, operacje z bankiem centralnym 1 520 978 59 639 6 767 596 57 492 4 995 1 650 467
Należności od banków 1 669 403 734 107 863 453 2 397 109 436 92 445 3 471 241
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 763 064 - - - - - 763 064
Pochodne instrumenty finansowe 2 221 073 84 843 39 207 (5 331) 8 538 1 255 2 349 585
Kredyty i pożyczki udzielone klientom 33 453 008 12 162 402 1 212 258 19 356 235 1 842 279 184 203 68 210 385
Różnice z rachunkowości zabezpieczeń dotyczące wartości godziwej pozycji zabezpieczanych - - - - 970 - 970
Inwestycyjne papiery wartościowe 24 317 545 223 830 - - 800 388 - 25 341 763
Wartości niematerialne 451 387 336 - - 3 622 - 455 345
Rzeczowe aktywa trwałe 698 584 3 734 - - 7 234 - 709 552
Pozostałe aktywa, w tym aktywa podatkowe 1 216 235 46 135 44 920 273 22 809 17 1 330 389
A k t y w a r a z e m 66 311 277 13 315 026 2 166 605 19 354 170 2 852 768 282 915 104 282 761
Zobowiązania            
Zobowiązania wobec banku centralnego - - - - - - -
Zobowiązania wobec innych banków 4 318 863 367 930 415 758 13 791 309 330 150 172 19 224 182
Pochodne instrumenty finansowe 2 360 598 77 921 26 756 12 669 (18 436) 207 2 459 715
Zobowiązania wobec klientów 46 964 090 9 237 764 1 765 668 426 830 3 093 800 185 375 61 673 527
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 2 194 093 2 456 011 - 676 225 75 727 - 5 402 056
Różnice z rachunkowości zabezpieczeń dotyczące wartości godziwej pozycji zabezpieczanych - (4 256) - 156 (249) - (4 349)
Pozostałe zobowiązania, w tym zobowiązania podatkowe 1 085 930 97 764 43 367 2 712 41 939 8 495 1 280 207
Rezerwy 216 143 9 695 805 783 789 13 228 228
Zobowiązania podporządkowane 501 879 - - 3 260 878 - - 3 762 757
Z o b o w i ą z a n i a r a z e m 57 641 596 12 242 829 2 252 354 18 171 562 3 523 720 194 262 94 026 323
             
Pozycja bilansowa netto 8 669 681 1 072 197 (85 749) 1 182 608 (670 952) 88 653 10 256 438
Zobowiązania do udzielenia kredytów oraz pozostałe udzielone zobowiązania finansowe 15 951 486 2 080 225 184 922 - 200 621 - 18 417 254
Gwarancje, akcepty bankowe i akredytywy 2 327 007 716 831 98 193 930 35 608 9 678 3 188 247
prev next
   

 

31.12.2012 PLN EUR USD CHF CZK Inne Razem
Aktywa            
Kasa, operacje z bankiem centralnym 3 721 979 1 061 004 7 342 174 25 968 2 736 4 819 203
Należności od banków 1 651 761 921 416 556 109 2 915 722 637 89 740 3 944 578
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 1 150 886 - - - - - 1 150 886
Pochodne instrumenty finansowe 2 645 456 120 777 33 657 63 - 2 742 2 802 695
Kredyty i pożyczki udzielone klientom 31 744 869 10 784 676 1 551 447 21 116 206 1 436 360 313 272 66 946 830
Różnice z rachunkowości zabezpieczeń dotyczące wartości godziwej pozycji zabezpieczanych - - - - 2 439 - 2 439
Inwestycyjne papiery wartościowe 19 485 400 415 10 353 - - 497 220 19 993 388
Wartości niematerialne 431 379 209 - - - 4 535 436 123
Rzeczowe aktywa trwałe 761 009 4 017 - - - 8 878 773 904
Pozostałe aktywa, w tym aktywa podatkowe 1 220 652 37 371 4 773 1 6 886 5 254 1 274 937
A k t y w a r a z e m 62 813 391 12 929 885 2 163 681 21 119 359 2 194 290 924 377 102 144 983
Zobowiązania            
Zobowiązania wobec banku centralnego - - - - - - -
Zobowiązania wobec innych banków 2 477 937 929 036 862 762 16 567 536 81 500 192 168 21 110 939
Pochodne instrumenty finansowe 3 323 575 120 287 29 366 - - 3 456 3 476 684
Zobowiązania wobec klientów 44 762 732 8 575 021 1 416 809 76 836 2 976 541 175 661 57 983 600
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 2 803 068 2 089 207 - - - - 4 892 275
Różnice z rachunkowości zabezpieczeń dotyczące wartości godziwej pozycji zabezpieczanych - 4 220 - - - - 4 220
Pozostałe zobowiązania, w tym zobowiązania podatkowe 1 431 460 93 599 32 643 1 602 53 069 10 349 1 622 722
Rezerwy 187 939 10 652 10 135 4 545 - 56 213 327
Zobowiązania podporządkowane - - - 3 222 295 - - 3 222 295
Z o b o w i ą z a n i a r a z e m 54 986 711 11 822 022 2 351 715 19 872 814 3 111 110 381 690 92 526 062








Pozycja bilansowa netto 7 826 680 1 107 863 (188 034) 1 246 545 (916 820) 542 687 9 618 921
Zobowiązania do udzielenia kredytów oraz pozostałe
udzielone zobowiązania finansowe
12 989 302 1 314 325 314 653 - 161 544 64 148 14 843 972
Gwarancje, akcepty bankowe i akredytywy 1 884 894 472 397 81 236 - 100 466 10 881 2 549 874
prev next

3.8. Ryzyko stopy procentowej

mBank S.A.

W procesie zarządzania ryzykiem stopy procentowej księgi bankowej funkcje monitoringu i kontroli ryzyka realizowane są przez Departament Ryzyka Rynków Finansowych, nadzorowany przez Wiceprezesa Zarządu - Dyrektora Banku ds. Zarządzania Ryzykiem, a operacyjne zarządzanie pozycjami ryzyka przez Departament Skarbu, podlegający Wiceprezesowi Zarządu - Dyrektorowi Banku ds. Rynków Finansowych. W ten sposób zapewniona została niezależność funkcji pomiaru, monitorowania i kontrolowania ryzyka od działalności operacyjnej skutkującej zajmowaniem pozycji przez Bank.

Ryzyko stopy procentowej księgi bankowej to ryzyko wynikające z narażenia wyniku odsetkowego oraz kapitału banku na niekorzystny wpływ zmian stóp procentowych. Kierując się rekomendacjami KNF, a w szczególności Rekomendacją G, Bank monitoruje strukturę księgi bankowej zarówno w zakresie niedopasowania terminów przeszacowania, jak również ryzyka bazowego, ryzyka krzywej dochodowości oraz ryzyka opcji klienta.

Podstawowymi miarami stosowanymi do kontroli ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej są luka niedopasowania terminów przeszacowania oraz dochód odsetkowy narażony na ryzyko (ang. Earnings at Risk). Wykonywane są również analizy typu stres test, mające na celu oszacowanie wpływu niekorzystnych zmian stóp procentowych na dochód odsetkowy oraz na wartość ekonomiczną portfela bankowego. Ryzyko stopy procentowej księgi bankowej kwantyfikowane jest również poprzez miary ryzyka rynkowego – wartość zagrożoną (ang. Value at Risk) oraz testy warunków skrajnych.

Ekspozycja na ryzyko stopy procentowej jest ograniczana dla portfela bankowego limitami (mającymi charakter liczb kontrolnych) niedopasowania terminów przeszacowania, a także limitami dla ryzyka rynkowego – nałożonymi na wartość zagrożoną (VaR) oraz testy warunków skrajnych. Wykorzystanie tych limitów jest monitorowane i kontrolowane w trybie dziennym.

Dochód odsetkowy narażony na ryzyko

Według stanu na 31 grudnia 2013 roku i 31 grudnia 2012 roku nagła, trwała i o niekorzystnym kierunku zmiana rynkowych stóp procentowych o 100 p.b. dla wszystkich terminów zapadalności spowodowałaby zmniejszenie rocznego dochodu odsetkowego, w okresie 12 miesięcy następujących po dniu bilansowym („EaR”) o:

   

 

31.12.2013 31.12.2012
w mln zł dla waluty w mln zł dla waluty
70,86 PLN 90,26 PLN
7,18 EUR 10,89 EUR
1,02 USD 2,17 USD
0,52 CHF 14,45 CHF
4,63 CZK 8,30 CZK
prev next

Do wyliczenia tych wartości przyjęto założenie, że struktura aktywów i zobowiązań finansowych ujętych w sprawozdaniu według stanu na prezentowane powyżej daty, będzie niezmienna przez okres roku, a Bank nie podejmie żadnych działań w celu zmiany związanej z nimi ekspozycji na ryzyko zmiany stopy procentowej. W kalkulacjach uwzględniono pozycje wynikające z modelowania okresu przeszacowania zgodnie z metodologią portfeli replikujących.

W styczniu 2013 wprowadzono zmiany w metodologii liczenia miary EaR rzutujące w sposób istotny na różnice w poziomach tej miary w roku 2012 i 2013. Wprowadzone zmiany, z uwagi na niski poziom stóp procentowych w niektórych walutach, w szczególności CHF, wprowadziły racjonalne ograniczenia w przyjmowaniu poziomów stóp procentowych w kalkulacjach EaR, co znalazło odzwierciedlenie w końcowych wynikach EaR. Ponadto rozszerzono metodologię EaR uwzględniając parametry odzwierciedlające elastyczność oprocentowania poszczególnych grup produktowych na rynkowe zmiany stóp procentowych, a także uwzględniono w kalkulacji EaR specyfikę formuły oprocentowania poszczególnych produktów.

Testy warunków skrajnych

Bank przeprowadza również szereg kalkulacji zmian wartości ekonomicznej portfela bankowego o charakterze scenariuszy testu warunków skrajnych. Zmiana wartości ekonomicznej portfela bankowego w wyniku stres testu, który zakłada scenariusz negatywnej zmiany stóp procentowych dla danej waluty o 200 punktów bazowych wynosiła na koniec 2013 roku 273 mln PLN (na koniec 2012 roku 58 mln PLN). Przy kalkulacji tych wartości nie uwzględnia się korelacji pomiędzy walutami oraz zakłada się, że przy małych wartościach stóp, ich spadek nie może osiągnąć wartości mniejszej lub równej zero.

mBank Hipoteczny S.A.

Podstawowymi miarami ryzyka stopy procentowej w mBanku Hipotecznego S.A. są luka niedopasowania terminów przeszacowania oraz liczony na jej bazie dochód odsetkowy narażony na ryzyko („EaR”).

Według stanu na 31 grudnia 2013 roku i 31 grudnia 2012 roku, zmiana rynkowych stóp procentowych o 100 p.b. dla wszystkich terminów przeszacowania, w przypadku, gdyby miała charakter trwały i o niekorzystnym kierunku, spowodowałaby zmniejszenie rocznego dochodu odsetkowego o:

   

 

31.12.2013 31.12.2012
w mln zł dla waluty w mln zł dla waluty
5,22 PLN 5,00 PLN
0,05 EUR 0,09 EUR
0,01 USD 0,01 USD
prev next

Przy wyliczaniu tych wartości przyjęto założenie, że struktura aktywów i pasywów ujętych w sprawozdaniu finansowym według stanu na prezentowane powyżej daty nie ulegnie zmianie w trakcie najbliższego roku ani że mBank Hipoteczny nie podejmie żadnych działań w celu zmiany ekspozycji narażonej na ryzyko.

mLeasing Sp. z o.o.

mLeasing Sp. z o.o. stosuje analizę ryzyka, gdzie czynnikami ryzyka są:

  • stopy procentowe,
  • kursy wymiany walut.

Wrażliwość poszczególnych transakcji na czynniki ryzyka jest obliczana poprzez dodanie czynnika ryzyka (tzw. Shock Rate) i zbadaniu jego wpływu na wartość bieżącą portfela (MTM).

Według stanu na 31 grudnia 2013 roku i 31 grudnia 2012 roku nagła, trwała i o niekorzystnym kierunku zmian rynkowych stóp procentowych o 100 p.b. dla wszystkich terminów zapadalności spowodowałaby zmniejszenie wartości bieżącej portfela o:

   

 

31.12.2013 31.12.2012
w mln zł dla waluty w mln zł dla waluty
3,70 PLN 3,10 PLN
1,40 EUR 1,60 EUR
0,00 USD 0,00 USD
0,00 CHF 0,01 CHF
0,00 JPY 0,01 JPY
prev next

Ryzyko stopy procentowej Grupy mBanku S.A.

Poniższe tabele przedstawiają ekspozycję Grupy na ryzyko stopy procentowej. Tabele te przedstawiają instrumenty finansowe Grupy według wartości bilansowej, w podziale według wcześniejszego z dwóch terminów: zmiany oprocentowania przewidzianego w umowie lub terminu wymagalności.

   

 

31.12.2013 Do 1 miesiąca Od 1 do 3 miesięcy Od 3 do12 miesięcy Od 1 do 5 lat Powyżej 5 lat Pozycje nieodsetkowe Razem
Aktywa       
Kasa, operacje z bankiem centralnym 1 650 452 - - - - 15 1 650 467
Należności od banków 2 936 051 329 977 3 493 - - 201 720 3 471 241
Papiery wartościowe (przeznaczone do obrotu i inwestycyjne) 13 096 527 166 332 1 110 870 11 279 441 274 046 177 611 26 104 827
Kredyty i pożyczki udzielone klientom 56 908 185 5 699 191 2 617 423 2 218 925 8 612 758 049 68 210 385
Inne aktywa oraz pochodne instrumenty finansowe 532 223 383 471 1 006 721 531 654 26 840 820 912 3 301 821
A k t y w a r a z e m 75 123 438 6 578 971 4 738 507 14 030 020 309 498 1 958 307 102 738 741
Zobowiązania       
Zobowiązania wobec banku centralnego - - - - - - -
Zobowiązania wobec innych banków 11 171 188 8 050 078 - - - 2 916 19 224 182
Zobowiązania wobec klientów 52 473 616 4 999 356 3 335 951 - 374 527 490 077 61 673 527
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 885 337 204 040 1 356 421 2 832 725 123 533 - 5 402 056
Zobowiązania podporządkowane 621 287 2 639 591 501 879 - - - 3 762 757
Pozostałe zobowiązania oraz pochodne instrumenty
finansowe
358 282 410 486 1 194 623 558 553 29 138 1 176 305 3 727 387
Z o b o w i ą z a n i a r a z e m 65 509 710 16 303 551 6 388 874 3 391 278 527 198 1 669 298 93 789 909
        
Luka bilansowa 9 613 728 (9 724 580) (1 650 367) 10 638 742 (217 700)  
prev next
   

 

31.12.2012 Do 1 miesiąca Od 1 do 3 miesięcy Od 3 do12 miesięcy Od 1 do 5 lat Powyżej 5 lat Pozycje nieodsetkowe Razem
Aktywa       
Kasa, operacje z bankiem centralnym 1 857 284 - - - - 2 961 919 4 819 203
Należności od banków 3 680 988 57 318 42 735 - - 163 537 3 944 578
Papiery wartościowe (przeznaczone do obrotu i inwestycyjne) 15 019 697 69 955 1 159 942 4 031 169 669 958 193 553 21 144 274
Kredyty i pożyczki udzielone klientom 58 833 057 4 448 678 2 348 566 507 913 25 653 782 963 66 946 830
Inne aktywa oraz pochodne instrumenty finansowe 382 705 627 111 1 333 906 474 354 25 034 843 211 3 686 321
A k t y w a r a z e m 79 773 731 5 203 062 4 885 149 5 013 436 720 645 4 945 183 100 541 206
Zobowiązania       
Zobowiązania wobec banku centralnego - - - - - - -
Zobowiązania wobec innych banków 11 089 295 9 847 354 173 021 - - 1 269 21 110 939
Zobowiązania wobec klientów 44 332 686 5 704 981 7 442 917 78 425 266 207 158 384 57 983 600
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 675 248 505 256 1 663 639 2 048 132 - - 4 892 275
Zobowiązania podporządkowane 578 765 2 643 530 - - - - 3 222 295
Pozostałe zobowiązania oraz pochodne instrumenty
finansowe
458 655 640 483 1 762 420 615 477 32 089 1 362 405 4 871 529
Z o b o w i ą z a n i a r a z e m 57 134 649 19 341 604 11 041 997 2 742 034 298 296 1 522 058 92 080 638
        
Luka bilansowa 22 639 082 (14 138 542) (6 156 848) 2 271 402 422 349  
prev next

3.9. Ryzyko płynności

mBank S.A.

Celem zarządzania ryzykiem płynności jest zapewnienie i utrzymywanie zdolności Banku do wywiązywania się zarówno z bieżących, jak i przyszłych zobowiązań. Bank realizuje ten cel poprzez dywersyfikację stabilnych źródeł finansowania w odniesieniu do grup klientów (od których pozyskuje depozyty), produktów i walut przy jednoczesnej optymalizacji bilansu pod kątem rentowności. Długoterminowe działania mBanku w tym zakresie realizowane są przy uwzględnieniu uwarunkowań co do możliwości pozyskania finansowania oraz dochodowości biznesu.

W 2013 roku sytuacja płynnościowa była ściśle monitorowana i utrzymywana na adekwatnym do potrzeb poziomie poprzez dostosowywanie poziomu bazy depozytów i uruchamianie dodatkowych źródeł finansowania w zależności od rozwoju akcji kredytowej i pozostałych potrzeb płynnościowych.

Założenia strategiczne dotyczące dywersyfikacji źródeł finansowania i rentownej struktury bilansu odzwierciedlone są planie finansowym mBanku za pomocą odpowiednich mierników m.in. wskaźnika L/D (Loans to Deposits). Mierzy on określoną relację kredytów do depozytów w celu utrzymania stabilnej struktury bilansu. W ciągu roku 2013 wartość wskaźnika L/D uległa poprawie z poziomu 115,7% do poziomu 110,6%. Bank buduje stabilną bazę depozytową poprzez oferowanie klientom produktów depozytowych, inwestycyjnych oraz programów regularnego i celowego oszczędzania jak również w ramach depozytów operacyjnych spółek zależnych. Środki pozyskiwane od klientów Banku stanowią główne źródło finansowania działalności. Drugim pod względem wielkości źródłem finansowania, jest portfel długoterminowych pożyczek od banków (powyżej 1 roku), w tym głównie od Commerzbanku (Nota 27). Wspomniane pożyczki, łącznie z pożyczkami podporządkowanymi (Nota 30) stanowią podstawowe źródło finansowania portfela kredytów hipotecznych w CHF. W związku z zawieszeniem sprzedaży kredytów hipotecznych w CHF następuje sukcesywne zmniejszanie się należności Banku w tej walucie wynikające ze stopniowego spłacania się portfela. Środki uzyskane ze spłaty wspomnianych kredytów są wykorzystywane do pomniejszenia zadłużenia Banku w CHF w stosunku do głównego akcjonariusza. W roku 2013 zadłużenie wobec Commerzbanku A.G zostało zredukowane o 830 mln CHF.

Ponadto do finansowania się (w tym w walutach obcych) Bank wykorzystuje średnioterminowe i długoterminowe instrumenty, w tym finansowanie w postaci linii kredytowych zarówno w ramach Grupy Commerzbanku, jak i na rynku międzynarodowym (kredyty z EBI) oraz transakcje FX swap. W drugim półroczu 2013 r. w ramach Programu Emisji Obligacji (EMTN), Bank pozyskał 200 mln CHF oraz 500 mln CZK.

Przy podejmowaniu decyzji co do finansowania, mając na celu optymalne dostosowanie struktury terminowej źródeł finansowania do struktury długoterminowych aktywów, Bank bierze pod uwagę poziomy nadzorczych miary płynności oraz wewnętrznie ustanowione limity płynności.

W celu zapewnienia efektywnego procesu zarządzania ryzykiem płynności Zarząd Banku określa adekwatną strukturę organizacyjną oraz deleguje kompetencje na dedykowane jednostki i Komitety. W ramach istniejącego procesu można wyodrębnić obszar zarządzania ryzykiem płynności zarówno na poziomie strategicznym jak i operacyjnym oraz obszar pomiaru i kontroli ryzyka płynności.

W ramach zarządzania ryzykiem płynności analizie poddawanych jest szereg miar ryzyka, z których podstawową jest luka niedopasowania. Obejmuje ona wszystkie aktywa, pasywa oraz pozycje pozabilansowe Banku dla wszystkich walut w horyzontach czasowych ustalonych przez Bank. Zapewnienie odpowiedniego poziomu płynności Banku realizowane jest poprzez aktywne zarządzanie strukturą przyszłych przepływów pieniężnych oraz utrzymywaniu odpowiedniego poziomu bufora płynnościowego. W 2013 roku Bank utrzymywał poziom nadwyżki płynnościowej adekwatny do prowadzonej działalności operacyjnej i aktualnej sytuacji rynkowej w postaci portfela płynnych papierów skarbowych i pieniężnych, dla których istnieje możliwość zastawu bądź sprzedaży w dowolnym momencie bez istotnej utraty ich wartości. Zgodnie z Uchwałą KNF nr 386/2008 w sprawie ustalenia wiążących banki norm płynności, Bank kalkuluje zdefiniowane w Uchwale nadzorcze miary płynności. W 2013 roku nadzorcze limity na miary płynności, zarówno krótkoterminowej, jak i długoterminowej, nie były przekraczane. Ponadto zgodnie z wymogami Uchwały, Bank dokonuje pogłębionej analizy płynności długoterminowej oraz ustala wewnętrzne limity (o charakterze liczb kontrolnych) zaangażowania w aktywa długoterminowe. Badana jest również stabilność i struktura źródeł finansowania, w tym poziom osadu i koncentracji dla depozytów terminowych i rachunków bieżących. Dodatkowo Bank przeprowadza analizy zmienności pozycji bilansowych i pozabilansowych, w szczególności otwartych linii kredytowych i wykorzystania limitów w rachunkach.

Bieżącej analizie podlega nie tylko płynność w warunkach normalnych, ale również przy założeniu scenariuszy mogących skutkować potencjalnym zagrożeniem jej utraty. W celu określenia wytrzymałości Banku na niekorzystne, istotne zdarzenia mogące prowadzić do utraty płynności przeprowadzane są analizy scenariuszowe obejmujące skrajne założenia dotyczące zarówno funkcjonowania rynków finansowych, jak i zjawisk behawioralnych dotyczących klientów Banku. Bank posiada ustalone procedury działania na wypadek zagrożenia utraty płynności finansowej.

Dla potrzeb bieżącego monitorowania płynności Bank kalkuluje wartości urealnionej, skumulowanej luki niedopasowania przepływów pieniężnych. Luka urealniona jest kalkulowana na bazie przepływów kontraktowych (Nota 3.9.1). Urealniane są przede wszystkim przepływy w portfelu depozytów klientów niebankowych, w portfelu kredytów w rachunkach bieżących oraz przepływy portfela kredytów terminowych. Przy kalkulacji miar płynności Bank bierze pod uwagę potencjalne możliwości uzyskania środków finansowych z tytułu upłynnienia bądź zastawienia papierów wartościowych należących do Rezerw Płynnościowych Banku.

   

Wartość urealnionej, skumulowanej luki niedopasowania przepływów pieniężnych (w mln zł)

Przedział czasowy 31.12.2013 31.12.2012
do 3 dni roboczych 7 073 11 559
do 7 dni kalendarzowych 7 073 11 425
do 15 dni kalendarzowych 6 973 10 478
do 1 miesiąca 7 426 11 500
do 2 miesięcy 7 935 12 488
do 3 miesięcy 7 113 13 399
do 4 miesięcy 7 203 13 767
do 5 miesiąca 7 320 14 048
do 6 miesięcy 7 166 13 849
do 7 miesięcy 6 655 13 072
do 8 miesięcy 6 804 13 029
do 9 miesiąca 6 784 12 798
do 10 miesięcy 6 873 12 332
do 11 miesięcy 6 885 11 239
do 12 miesięcy 6 964 11 292
prev next

Powyższe wartości należy interpretować, jako nadwyżki płynności w wymienionych przedziałach czasowych. Notowane obniżenie wartości w roku 2013 wynikało głównie ze spłaty zadłużenia Banku w stosunku do głównego akcjonariusza, Commerzbanku A.G. w kwocie równej ekwiwalentowi 3 153 mln PLN, która w przeważającej mierze była pokryta ze środków płynnych oraz w części przez fundusze pozyskane przez Bank z nowych emisje obligacji własnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu w luce ANL na koniec 2013 roku zadłużenia wobec Commerzbanku A.G. pozostającego do spłaty w roku 2014 w kwocie równej ekwiwalentowi 3 175 mln PLN. Dodatkowym czynnikiem wpływającym negatywnie na lukę płynności był wzrost portfela kredytów udzielonych klientom przewyższający wzrost środków na depozytach terminowych i rachunkach bieżących (wzrost portfela kredytów w stosunku do pozyskanych depozytów w wysokości 880 mln PLN – w przeliczeniu po kursie z dnia 31 grudnia 2013 roku).

mBank Hipoteczny S.A.

Ryzyko płynności jest to ryzyko braku zdolności do finansowania aktywów i terminowego wykonania zobowiązań w toku normalnej działalności Banku lub w innych warunkach, które można przewidzieć, bez konieczności ponoszenia strat.

Celem strategicznym w zakresie zarządzania ryzykiem płynności jest zapewnienie zdolności Banku do terminowej spłaty zobowiązań i finansowania stabilnie rosnących aktywów oraz minimalizacja wpływu tego ryzyka na wynik finansowy Banku.

Bank zarządza ryzykiem płynności w sposób zapewniający utrzymanie płynności bieżącej, krótko, średnio i długoterminowej. Bank określa zasady identyfikacji, pomiaru, oceny, monitorowania i raportowania ryzyka. W ramach zarządzania ryzykiem płynności rynku, Bank dywersyfikuje źródła finansowania głównie w ramach współpracy z mBankiem S.A. Bank finansuje długoterminowe aktywa w pierwszej kolejności hipotecznymi i publicznymi listami zastawnymi o długim terminie wymagalności, następnie długoterminowymi depozytami, a bieżące zapotrzebowanie na środki finansowe zaspokaja na rynku międzybankowym oraz poprzez emisje krótkoterminowych obligacji, przyjmowanie depozytów od klientów oraz obsługę rachunków bieżących klientów.

Bank posiada plan awaryjny na wypadek wystąpienia kryzysu płynności. Plan określa przypadki sytuacji kryzysowych powodujących zagrożenie utraty płynności lub powstanie innego zagrożenia dla zarządzania ryzykiem walutowym i stopy procentowej, identyfikuje rezerwowe źródła finansowania Banku, wskazuje ogólny schemat postępowania Banku w sytuacji kryzysowej.

Bank zapewnia natychmiastową i bieżącą płynność płatniczą poprzez utrzymywanie portfela płynnościowego, składającego się z instrumentów możliwych do szybkiego upłynnienia.

Bieżąca i krótkoterminowa płynność płatnicza są monitorowane za pomocą współczynników płynności odpowiednio do 1 tygodnia i 1 miesiąca. Bank limituje ponadto wielkość ekspozycji w ramach skumulowanej luki płynności w okresach do 1 miesiąca, 3 miesięcy, 6 miesięcy, 1 roku i 2 lat.

W 2013 roku wartość wskaźników płynności do 1 miesiąca utrzymywała się w przedziale od 34,09% do 53,75%, a jego wartość średnia wynosiła 43,41%. Na dzień 31 grudnia 2013 roku wartość tego współczynnika wynosiła 36,02%. Wartość wskaźnika płynności do 1 miesiąca w wysokości 36,02% wynika z uwzględnienia należności pozabilansowych do otrzymania z innych banków (bezwarunkowej linii stand-by) na łączną kwotę 150 mln zł (2012 r.: 200 mln zł).

mLeasing Sp. z o.o.

Celem polityki zarządzania płynnością mLeasing jest takie kształtowanie struktury bilansu oraz transakcji pozabilansowych, które zapewnią stałą płynność spółki z uwzględnieniem charakteru prowadzonej działalności oraz potrzeb mogących się pojawić w wyniku zmian na rynkach finansowych lub wynikających z zachowań kredytodawców i klientów. Zapewnienie stałej płynności dotyczy zarówno normalnych, stabilnych warunków działania jak i warunków podwyższonego prawdopodobieństwa jej utraty.

Spółka zarządza ryzykiem płynności poprzez bilansowanie należności z umów leasingu z zobowiązaniami kredytowymi z punktu widzenia terminów ich zapadalności na podstawie raportów opartych o przepływy pieniężne. Ponadto Spółka posiada otwarte źródła refinansowania na okresy ponad półroczne.

Polityka zarządzania ryzykiem płynności obejmuje podstawowe zasady zarządzania tym ryzykiem oraz metody jego pomiaru i kontroli, a także sposoby działania w sytuacjach zagrożenia utraty płynności. Równolegle do kontroli ryzyka płynności wykonywanej przez Zarząd spółki, wykonywana jest niezależna kontrola ryzyka płynności przez mBank.
Metodą bazową analizy i pomiaru ryzyka w mLeasing jest ujęcie kontraktowe, czyli rachunek niedopasowania przyszłych przepływów pieniężnych, zwany powszechnie „luką niedopasowania”. Za pomocą tej metody ustala się kontraktowe przepływy pieniężne dla wszystkich walut i wszystkich pozycji bilansowych i pozabilansowych.

mLeasing stosuje także metodę urealnionych przepływów finansowych w układzie scenariuszowym. Przepływy urealnione są tworzone w dwóch wersjach: podstawowej i stress testu. Założenia do poszczególnych scenariuszy bazują na przygotowanych przez piony handlowe spółki planach sprzedażowych, w oparciu o analizę stopnia płynności oraz zastępowalności poszczególnych portfeli aktywów leasingowych i kredytów oraz instrumentów dłużnych.

3.9.1. Przepływy środków pieniężnych z transakcji na niepochodnych instrumentach finansowych

Poniższa tabela zawiera wartości przepływów środków pieniężnych wymaganych do zapłacenia przez Grupę, wynikających z zobowiązań finansowych. Przepływy zaprezentowano na datę bilansową w podziale według pozostałego umownego terminu wymagalności. Kwoty denominowane w walutach obcych zostały przeliczone na złote według średniego kursu NBP z dnia bilansowego. Kwoty ujawnione w analizie terminów wymagalności to umowne niezdyskontowane przepływy środków pieniężnych.

Zobowiązania (według umownych terminów wymagalności) na dzień 31.12.2013 r.

   

Zobowiązania (według umownych terminów wymagalności) na dzień 31.12.2013 r.


do 1 miesiąca od 1 do 3 miesięcy od 3 miesięcy do 1 roku od 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem
Zobowiązania wobec banku centralnego - - - - - -
Zobowiązania wobec innych banków 4 931 691 2 266 838 1 455 441 11 199 914 17 175 19 871 059
Zobowiązania wobec klientów 52 817 585 4 155 216 3 726 858 1 078 814 2 127 598 63 906 071
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 92 576 87 594 550 798 4 706 992 212 733 5 650 693
Zobowiązania podporządkowane 28 676 33 369 50 624 2 251 561 1 773 562 4 137 792
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe 20 219 21 340 34 098 8 833 2 678 87 168
Pozostałe zobowiązania 810 702 21 666 182 192 6 542 10 155 1 031 257
Zobowiązania razem 58 701 449 6 586 023 6 000 011 19 252 656 4 143 901 94 684 040
           
Aktywa (według oczekiwanych terminów zapadalności)          
Aktywa razem 15 389 793 4 015 967 13 149 705 43 696 476 41 309 574 117 561 515
Luka płynności netto (43 311 656) (2 570 056) 7 149 694 24 443 820 37 165 673 22 877 475
prev next
   

Zobowiązania (według umownych terminów wymagalności) na dzień 31.12.2012 r.


do 1 miesiąca od 1 do 3 miesięcy od 3 miesięcy do 1 roku od 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem
Zobowiązania wobec banku centralnego - - - - - -
Zobowiązania wobec innych banków 3 311 374 74 657 3 656 870 11 526 046 2 562 206 21 131 153
Zobowiązania wobec klientów 43 623 285 4 850 738 7 511 785 320 690 1 671 209 57 977 707
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 350 547 157 069 93 241 4 499 556 205 894 5 306 307
Zobowiązania podporządkowane 4 878 - - 1 761 136 1 456 324 3 222 338
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe 14 540 14 220 37 115 17 800 837 84 512
Pozostałe zobowiązania 967 434 28 301 192 642 9 577 6 789 1 204 743
Zobowiązania razem 48 272 058 5 124 985 11 491 653 18 134 805 5 903 259 88 926 760
           
Aktywa (według oczekiwanych terminów zapadalności)          
Aktywa razem 19 503 953 5 137 621 12 444 037 29 306 634 49 274 820 115 667 065
Luka płynności netto (28 768 105) 12 636 952 384 11 171 829 43 371 561 26 740 305
prev next

Aktywa, zapewniające realizację wszystkich zobowiązań oraz zobowiązań do udzielenia kredytów, obejmują gotówkę, środki pieniężne w banku centralnym, środki w drodze oraz obligacje skarbowe i inne uznane obligacje, należności od banków, kredyty i pożyczki udzielone klientom.

W normalnej działalności część z kredytów udzielonych klientom, których umowny termin spłaty przypadał w ciągu roku, zostanie przedłużona.

Ponadto, część dłużnych papierów wartościowych została zastawiona jako zabezpieczenie zobowiązań. Grupa mogłaby zapewnić środki pieniężne na nieoczekiwane wypływy netto, sprzedając papiery wartościowe oraz korzystając z innych źródeł finansowania, takich jak rynek papierów zabezpieczonych aktywami.

3.9.2. Przepływy środków pieniężnych z pochodnych instrumentów finansowych

Pochodne instrumenty finansowe rozliczane w kwotach netto

Do pochodnych instrumentów finansowych rozliczanych przez Grupę na bazie netto należą:

  • pochodne transakcje futures,
  • kontrakty na przyszłą stopę procentową (FRA),
  • opcje,
  • warranty,
  • kontrakty swap na stopę procentową (IRS),
  • kontrakty swap na stopę procentową w walucie obcej (CIRS),
  • kontrakty forward na papiery wartościowe.

W poniższej tabeli przedstawiono pochodne zobowiązania finansowe Grupy, które będą rozliczone na bazie netto, pogrupowane w odpowiednich pozostałych umownych terminach zapadalności na datę bilansową. Kwoty denominowane w walutach obcych zostały przeliczone na złote według średniego kursu NBP z dnia bilansowego.Ujawnione w tabeli kwoty są zdyskontowanymi umownymi wypływami środków pieniężnych.

Ujawnione w tabeli kwoty są zdyskontowanymi umownymi wypływami środków pieniężnych, dla transakcji, dla których wycena na koniec 2013 roku jest ujemna.

   

31.12.2013

Pochodne instrumenty finansowe, które będą rozliczone na bazie netto do 1 miesiąca od 1 do 3 miesięcy od 3 miesięcy do 1 roku od 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem
Kontrakty na przyszłą stopę procentową (FRA) 24 579 42 585 36 516 10 367 - 114 047
Kontrakty Overnight Index Swap (OIS) 1 486 6 502 2 031 - - 10 019
Kontrakty swap na stopę procentową (IRS), w tym: 118 711 238 008 485 753 1 056 215 229 328 2 128 015
Kontrakty swap na stopę procentową w walucie obcej (CIRS) 638 - - 18 122 - 18 760
Opcje 4 575 11 625 37 252 7 836 1 023 62 311
Pochodne transakcje futures - 96 - - - 96
Inne 67 21 - - - 88
Pochodne instrumenty finansowe, które będą rozliczone na bazie netto razem 150 056 298 837 561 552 1 092 540 230 351 2 333 336
prev next
   

31.12.2012

Pochodne instrumenty finansowe, które będą rozliczone na bazie netto do 1 miesiąca od 1 do 3 miesięcy od 3 miesięcy do 1 roku od 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem
Kontrakty na przyszłą stopę procentową (FRA) 10 668 48 145 125 781 49 644 - 234 238
Kontrakty Overnight Index Swap (OIS) 247 999 4 417 - - 5 663
Kontrakty swap na stopę procentową (IRS), w tym: 265 516 304 016 599 662 1 456 714 396 415 3 022 323
Kontrakty swap na stopę procentową w walucie obcej (CIRS) - 8 870 130 793 1 039 - 140 702
Opcje 479 988 3 456 90 410 8 812 19 582 685
Inne 2 211 734 1 172 83 - 4 200
Pochodne instrumenty finansowe, które będą rozliczone na bazie netto razem 758 630 366 220 952 235 1 516 292 396 434 3 989 811
prev next

Pochodne instrumenty finansowe rozliczane w kwotach brutto

Do pochodnych instrumentów finansowych rozliczanych przez Grupę na bazie brutto należą pochodne walutowe instrumenty finansowe: walutowe kontrakty forward oraz walutowe kontrakty swap.

W poniższej tabeli przedstawiono pochodne zobowiązania/należności finansowe Banku, które będą rozliczone na bazie brutto, pogrupowane w odpowiednich pozostałych umownych terminach zapadalności na datę bilansową. Kwoty denominowane w walutach obcych zostały przeliczone na złote według średniego kursu NBP z dnia bilansowego.

   

31.12.2013

Pochodne instrumenty finansowe, które będą rozliczone na bazie brutto do 1 miesiąca od 1 do 3 miesięcy od 3 miesięcy do 1 roku od 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem
Pochodne instrumenty walutowe:  
- wypływy 9 009 623 1 826 470 2 830 234 165 784 - 13 832 111
- wpływy 9 022 689 1 813 370 2 852 658 156 595 - 13 845 312
prev next
   

31.12.2012

Pochodne instrumenty finansowe, które będą rozliczone na bazie brutto do 1 miesiąca od 1 do 3 miesięcy od 3 miesięcy do 1 roku od 1 roku do 5 lat powyżej 5 lat Razem
Pochodne instrumenty walutowe:  
- wypływy 9 824 900 2 691 334 2 052 585 159 335 - 14 728 154
- wpływy 9 853 242 2 762 336 2 059 865 157 772 - 14 833 215
prev next

Kwoty ujawnione w tabeli to niezdyskontowane umowne wypływy/wpływy pieniężne.

Wartości zaprezentowane w powyższej tabeli to nominalne kwoty przepływów pozostające do rozliczenia z tytułu pochodnych walutowych instrumentów finansowych, podczas gdy w Nocie 20 zostały zaprezentowane wartości nominalne wszystkich umownie otwartych transakcji pochodnych.

Szczegółowe informacje dotyczące ryzyka płynności pozycji pozabilansowych przedstawiono w Nocie 35.

3.10. Zarządzanie ryzykiem ubezpieczeniowym

Ryzyko w kontraktach ubezpieczeniowych wiąże się z możliwością wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego, a także z niepewnością co do wysokości świadczenia, do wypłaty którego zobowiązany jest ubezpieczyciel z tytułu tego zdarzenia. Z natury kontraktów ubezpieczeniowych ryzyko to jest więc losowe i tym samym nieprzewidywalne.

Dla portfela kontraktów ubezpieczeniowych, gdzie w momencie tworzenia produktu i kalkulacji składek ubezpieczeniowych, a także w momencie tworzenia planów finansowych na kolejne okresy rozliczeniowe stosuje się zasady rachunku prawdopodobieństwa, podstawowym ryzykiem jest ryzyko rozbieżności pomiędzy rzeczywistymi odszkodowaniami a ich oczekiwanymi wartościami.

Ponieważ oszacowania współczynników szkodowości zwykle opierają się na danych historycznych istnieje ryzyko, że ich rzeczywista realizacja będzie różniła się od oczekiwanej ze względu na czynniki zmieniające się w czasie, takie jak:

  • struktura demograficzna ubezpieczonych w umowach grupowych dotyczących zdrowia,
  • regulacje prawne dotyczące rynku ubezpieczeniowego,
  • pozostałe regulacje prawne, mające wpływ na rynek ubezpieczeniowy.

Czynnikiem zwiększającym ryzyko rozbieżności pomiędzy oszacowaniami współczynników szkodowości a ich rzeczywistą realizacją jest również zbyt mały portfel ubezpieczeń, który nie tylko nie pozwala na działanie Praw Wielkich Liczb, ale ponadto nie daje wystarczającej informacji statystycznej do prawidłowego zarządzania ryzykiem ubezpieczeniowym.

W celu zmniejszenia tego ryzyka Grupa koncentruje się głównie na zwiększaniu portfeli danych ryzyk ubezpieczeniowych przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka, jak również sumy na pojedynczym ryzyku, na swoim udziale poprzez stosowanie głębokiej reasekuracji.

Innym źródłem ryzyka ubezpieczeniowego jest zjawisko przestępczości ubezpieczeniowej obecne w większym lub mniejszym stopniu w większości produktów ubezpieczeniowych. Zjawisko to polega na wyłudzaniu odszkodowań lub świadczeń faktycznie nienależnych.

Metodami ograniczającymi skutki występowania tego zjawiska są między innymi działania prewencyjne podejmowane przez środowiska ubezpieczeniowe (rejestry itp.) oraz procedury zapobiegające przyjmowaniu takiego ryzyka do ubezpieczenia, czy też odpowiednie procedury likwidacji szkód.

W 2013 roku Grupa oferowała krótkoterminowe kontrakty ubezpieczeniowe majątkowe i osobowe, zarówno w modelu indywidualnym jak i grupowym, przy czym model grupowy stosowany jest przy sprzedaży portfela ubezpieczeń tzw. bancassurance.

Grupa oferuje również umowy indywidualne w modelu koasekuracji z innymi ubezpieczycielami.

Umowy indywidualne zawierane są zwykle na rok z możliwością odnowienia, z wyjątkiem umów ubezpieczenia turystycznego, które zawierane są na czas trwania wyjazdu zagranicznego, czyli od 1 do 90 dni. Grupa ma prawo raz do roku przy odnowieniu zaproponować nowe warunki umowy, lub też może takiego odnowienia w ogóle nie proponować.

Umowy grupowe zawierane są bezterminowo, przy czym Grupa ma prawo w każdym czasie zaproponować nowe warunki umowy z 3-miesięcznym okresem wypowiedzenia, z wyjątkiem umów finansowych, gdzie warunki umowy można zmienić za porozumieniem stron lub z 12-miesięcznym okresem wypowiedzenia.

Grupa reasekuruje kontrakty ubezpieczeniowe za pomocą umów reasekuracji.

Koncentracja ryzyka ubezpieczeniowego pokazana została zgodnie z podziałem i zakresem ryzyk według grup definiowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, a także według modelu sprzedaży - indywidualnego i grupowego.

Koncentracja ryzyka ubezpieczeniowego wyrażona w rezerwach na odszkodowania i świadczenia

   

 

Ryzyko brutto 31.12.2013 udział % 31.12.2012 udział %
wypadku 16 808 14% 13 120 13%
choroby 11 221 10% 11 562 11%
casco pojazdów lądowych 3 413 3% 3 897 4%
szkód spowodowanych żywiołami 6 557 6% 5 568 5%
pozostałych szkód rzeczowych 5 317 5% 5 413 5%
odpowiedzialności cywilnej wynikającej z posiadania i użytkowania pojazdów lądowych 53 065 46% 38 393 37%
odpowiedzialności cywilnej 1 016 1% 766 1%
kredytu 10 353 9% 16 875 17%
gwarancji 494 0% 697 1%
różnych ryzyk finansowych 215 0% 353 0%
ochrony prawnej 161 0% 178 0%
świadczenia pomocy 7 245 6% 5 728 6%
Rezerwy na odszkodowania i świadczenia brutto 115 865 100% 102 550 100%
Ryzyko na udziale własnym 31.12.2013 udział % 31.12.2012 udział %
wypadku 16 276 29% 13 120 25%
choroby 11 221 20% 11 562 22%
casco pojazdów lądowych 714 1% 809 2%
szkód spowodowanych żywiołami 3 717 7% 3 755 7%
pozostałych szkód rzeczowych 4 076 7% 4 498 8%
odpowiedzialności cywilnej wynikającej z posiadania i użytkowania pojazdów lądowych 10 657 19% 7 678 14%
odpowiedzialności cywilnej 758 1% 560 1%
kredytu 6 653 12% 8 583 16%
gwarancji 494 1% 697 1%
różnych ryzyk finansowych 215 0% 353 1%
ochrony prawnej 161 0% 178 0%
świadczenia pomocy 1 712 3% 1 376 3%
Rezerwy na odszkodowania i świadczenia na udziale własnym 56 654 100% 53 169 100%
Ryzyko brutto                             
31.12.2013 udział % 31.12.2012 udział %
indywidualne 70 482 61% 54 031 53%
grupowe 45 383 39% 48 519 47%
Rezerwy na odszkodowania i świadczenia 115 865 100% 102 550 100%
Ryzyko na udziale własnym 31.12.2013 udział % 31.12.2012 udział %
indywidualne 20 523 36% 16 031 30%
grupowe 36 131 64% 37 138 70%
Rezerwy na odszkodowania i świadczenia na udziale własnym 56 654 100% 53 169 100%
prev next

Analiza wrażliwości rezerw szkodowych

   

 

Zmiana współczynnika ULR (%) Zmiana rezerwy IBNR
(%)
Wartość rezerwy IBNR
(w tys. zł)
Zmiana wartości rezerwy IBNR (w tys. zł) Wpływ na wynik finansowy po reasekuracji
(w tys. zł)
31.12.2013 31.12.2012 31.12.2013 31.12.2012 31.12.2013 31.12.2012 31.12.2013 31.12.2012 31.12.2013 31.12.2012
(20) (20) (25) (26) 70 010 58 975 (23 634) (21 218) 12 510 11 852
(10) (10) (13) (13) 81 705 69 486 (11 939) (10 708) 6 359 6 009
- - - - 93 082 - - - - -
10 10 13 14 104 481 91 038 12 057 10 845 (6 416) (6 140)
20 20 26 27 116 446 101 988 24 157 21 794 (12 865) (12 385)
prev next

Ze względu na przyjęte metody liczenia rezerwy IBNR („Naive loss ratio” oraz „Bornhuetter-Ferguson”) całkowite rezerwy na odszkodowania i świadczenia wraz z kosztami likwidacji zależą w zasadzie liniowo od założonego współczynnika szkodowości ULR („Ultimate loss ratio”), przyjętego do naliczenia rezerwy IBNR, z wyjątkiem sytuacji, gdy współczynnik szkodowości obliczony jedynie na podstawie szkód już zgłoszonych w danej grupie ubezpieczeń przekroczy założoną wartość ULR.

Natomiast sama rezerwa IBNR jest wrażliwa na zmiany założonych współczynników szkodowości.

Analizę wrażliwości przeprowadzono jednocześnie dla wszystkich ubezpieczonych ryzyk w portfelu, poprzez zmianę prognozowanych współczynników szkodowości przy niezmienionych pozostałych parametrach portfela.

Poniższa tabela odzwierciedla zmiany rezerwy IBNR przy zmianie parametrów prognozowanych współczynników szkodowości ULR:

   

 

w tys. zł 31.12.2013 31.12.2012
Wielkości środków własnych 167 498 107 860
Margines wypłacalności 18 165 17 257
Minimalna wysokość kapitału gwarancyjnego 15 048 15 624
1/3 kwoty marginesu wypłacalności 6 055 5 752
Nadwyżka środków własnych na pokrycie marginesu wypłacalności 123 602 90 603
Kapitał gwarancyjny 15 048 15 624
Nadwyżka środków własnych na pokrycie kapitału gwarancyjnego 152 450 92 236
prev next

Analiza adekwatności rezerw

Grupa przeprowadziła analizę adekwatności rezerw, która wykazała, że rezerwy technicznoubezpieczeniowe (pomniejszone o aktywowane koszty akwizycji) na dzień 31 grudnia 2013 roku zostały utworzone na poziomie wystarczającym do pokrycia zobowiązań wynikających z umów ubezpieczeniowych zawartych do dnia 31 grudnia 2013 roku.

Zarządzanie kapitałem

Od momentu rozpoczęcia działalności przez BRE Ubezpieczenia TUiR SA, tj. 15 stycznia 2007 roku, zarządzanie kapitałem spółek ubezpieczeniowych związane jest z dążeniem do zachowania stałej wypłacalności. Celem Grupy w zakresie zarządzania kapitałem jest zachowanie zdolności spółek ubezpieczeniowych wchodzących w skład Grupy do kontynuowania działalności oraz utrzymanie optymalnej struktury kapitału, aby zredukować koszty kapitału.

W tym celu Grupa na bieżąco monitoruje wartość środków własnych w relacji do marginesu wypłacalności oraz kapitału gwarancyjnego zgodnie z wymaganiami kapitałowymi nałożonymi przez przepisy obowiązujące w Polsce (Ustawa o działalności ubezpieczeniowej oraz Ustawa o rachunkowości wraz z odpowiednimi rozporządzeniami).

Zgodnie z tymi przepisami spółka BRE Ubezpieczenia TUiR SA jest obowiązana posiadać środki własne w wysokości nie niższej niż margines wypłacalności i nie niższej niż kapitał gwarancyjny, przy czym kapitał gwarancyjny jest równy większej z wartości: jednej trzeciej marginesu wypłacalności i minimalnej wysokości kapitału gwarancyjnego.

Sposób wyliczenia wysokości marginesu wypłacalności oraz minimalną wysokość kapitału gwarancyjnego określa rozporządzenie Ministra Finansów, które uwzględnia konieczność zapewnienia wypłacalności spółek prowadzących działalność ubezpieczeniową.

Środki własne spółki są to aktywa zakładu ubezpieczeń, z wyłączeniem aktywów:

  • przeznaczonych na pokrycie wszelkich przewidywalnych zobowiązań,
  • wartości niematerialnych innych niż DAC (Deferred Acquisition Cost - odroczone koszty akwizycji),
  • akcji i udziałów własnych będących w posiadaniu zakładu ubezpieczeń,
  • z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

Spółka BRE Ubezpieczenia TUiR SA kieruje się przy wyliczaniu marginesu wypłacalności oraz minimalnej wysokości kapitału gwarancyjnego jedynie wymogami ustawowymi.

Spółki ubezpieczeniowe sprawdzają zgodność kapitałów z wymogami ustawowymi na koniec każdego okresu bilansowego. W ciągu całego 2013 roku oraz 2012 roku wymogi ustawowe zostały spełnione.

Poniższa tabela przedstawia środki własne spółki BRE Ubezpieczenia TUiR SA i stopień pokrycia nimi marginesu wypłacalności oraz kapitału gwarancyjnego na dzień 31 grudnia 2013 roku i 31 grudnia 2012 roku.

3.11. Wartość godziwa aktywów i zobowiązań

Wartość godziwa jest rozumiana jako cena, która byłaby otrzymana ze sprzedaży składnika aktywów, bądź zapłacona w celu przeniesienia zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach zbycia składnika aktywów między uczestnikami rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych. Wycena wartości godziwej opiera się na założeniu, że transakcja sprzedaży składnika aktywów lub przeniesienia zobowiązania odbywa się albo:

  • na głównym rynku dla danego składnika aktywów bądź zobowiązania,
  • w przypadku braku głównego rynku, na najkorzystniejszym rynku dla danego składnika aktywów lub zobowiązania.

Zarówno główny jak i najbardziej korzystny rynek muszą być dostępne dla Grupy.

Zgodnie z praktykami rynkowymi Grupa wycenia instrumenty finansowe, w których utrzymuje otwarte pozycje, stosując ceny rynkowe (wycena do rynku) lub uznane w praktyce rynkowej modele wyceny (wycena z modelu) zasilane cenami lub parametrami rynkowymi, a w nielicznych przypadkach parametrami estymowanymi wewnętrznie przez Grupę. Wszystkie istotne otwarte pozycje w instrumentach pochodnych (walutowych i stopy procentowej) są wyceniane odpowiednimi modelami rynkowymi, które są zasilane cenami lub parametrami obserwowalnymi przez rynek. Papiery komercyjne emitentów krajowych są wyceniane z modelu (dyskontowanie przepływów finansowych), który oprócz rynkowej krzywej stóp procentowych używa spreadów kredytowych wyznaczonych wewnętrznie.

Bank przyjął założenie, że wartość godziwa zobowiązań finansowych krótkoterminowych (poniżej 1 roku) jest równa ich wartości bilansowej.

Ponadto Grupa przyjęła założenie, że szacunkowa wartość godziwa aktywów finansowych oraz zobowiązań finansowych powyżej 1 roku opiera się na zdyskontowanych przepływach pieniężnych przy zastosowaniu odpowiednich stóp procentowych.

W tabeli poniżej przedstawiono podsumowanie wartości bilansowych i godziwych dla każdej grupy aktywów i zobowiązań finansowych, które nie zostały wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy według ich wartości godziwej.

   

 


31.12.2013 31.12.2012
  Wartość księgowa Wartość godziwa Wartość księgowa Wartość godziwa
Aktywa finansowe
 

Należności od banków 3 471 241 3 515 772 3 944 578 3 964 969
Kredyty i pożyczki udzielone klientom 68 210 385 67 300 927 66 946 830 65 533 027
Klienci indywidualni 37 153 418 36 413 808 36 646 361 35 769 331
należności bieżące 4 534 640 4 567 052 4 014 356 4 047 187
kredyty terminowe w tym: 32 618 778 31 846 756 32 632 005 31 722 144
- kredyty hipoteczne i mieszkaniowe 28 223 739 27 403 194 28 809 905 27 887 137
Klienci korporacyjni 28 270 161 28 124 414 26 946 919 26 491 298
należności bieżące 3 362 963 3 353 764 3 968 531 3 938 933
kredyty terminowe 20 161 638 20 025 090 19 784 972 19 358 949
- udzielone dużym klientom 4 934 639 4 953 138 5 546 428 5 479 057
- udzielone średnim i małym klientom 15 226 999 15 071 952 14 238 544 13 879 892
transakcje reverse repo /buy sell back 3 287 066 3 287 066 2 024 380 2 024 380
pozostałe 1 458 494 1 458 494 1 169 036 1 169 036
Klienci budżetowi 2 166 179 2 142 078 2 686 223 2 605 071
Inne należności 620 627 620 627 667 327 667 327
Zobowiązania finansowe  
   
Zobowiązania wobec innych banków 19 224 182 19 239 265 21 110 939 20 579 160
Zobowiązania wobec klientów 61 673 527 61 670 841 57 983 600 57 977 521
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 5 402 056 5 444 193 4 892 275 4 909 506
Zobowiązania podporządkowane 3 762 757 3 764 754 3 222 295 3 247 390
prev next

Poniżej zaprezentowane są główne założenia i metody wykorzystane przez Grupę podczas szacowania wartości godziwej instrumentów finansowych:

Należności od banków oraz kredyty i pożyczki udzielone klientom. Wartość godziwa należności od banków oraz kredytów i pożyczek udzielonych klientom została wyliczona jako wartość bieżąca przyszłych przepływów pieniężnych przy zastosowaniu bieżących stóp procentowych uwzględniając wysokość marży na ryzyko kredytowe oraz urealnione terminy spłaty wynikające z umów kredytowych. Poziom marż kredytowych został wyznaczony w oparciu o notowania rynkowe mediany marż kredytowych dla systemu ratingowego Moody’s. Przypisanie marży kredytowej do danej ekspozycji kredytowej nastąpiło w wyniku zmapowania systemu ratingowego Moody’s z wewnętrznym systemem ratingowym Grupy. W celu odzwierciedlenia faktu, że większość ekspozycji Grupy jest zabezpieczona podczas gdy mediana kwotowań rynkowych jest skoncentrowana wokół emisji niezabezpieczonych, Grupa dokonała korekty z tego tytułu.

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Notowane instrumenty finansowe Grupy dostępne do sprzedaży są wyceniane według wartości godziwej. Wartość godziwa dłużnych papierów wartościowych nienotowanych na aktywnym rynku ustalana jest przy zastosowaniu bieżących stóp procentowych z uwzględnieniem marży kredytowej. Model wyznaczania marży kredytowej dla niepłynnych papierów komercyjnych przedsiębiorstw został rozszerzony tak, aby bardziej precyzyjnie uwzględnić element kosztu straty nieoczekiwanej.

Zobowiązania finansowe. Instrumenty finansowe po stronie zobowiązań to:

  • Kredyty zaciągnięte
  • Depozyty
  • Emisje dłużnych papierów wartościowych
  • Zobowiązania podporządkowane

Wartość godziwa dla powyższych zobowiązań finansowych powyżej 1 roku opiera się na zdyskontowanych przepływach pieniężnych z tytułu kapitału przy zastosowaniu odpowiedniego czynnika dyskontującego. Dla zaciągniętych kredytów Grupa zastosowała krzywą opartą o kwotowania CDS dla Commerzbanku dla ekspozycji w EUR (a dla kredytów otrzymanych z Europejskiego Banku Inwestycyjnego w EUR, krzywą rentowności EBI), krzywą opartą o kwotowania wyemitowanych obligacji w ramach programu EMTN dla ekspozycji w CHF oraz krzywą opartą o kwotowania basis swap dla ekspozycji w PLN. W przypadku depozytów Bank zastosował krzywą zbudowaną w oparciu o kwotowania stóp overnight, tonight, a także kontraktów FRA do 1 roku i kontraktów IRS powyżej 1 roku dla odpowiednich walut i terminów zapadalności. Dla wyemitowanych dłużnych papierów wartościowych Grupa zastosowała ceny bezpośrednio z rynku dla tych papierów. W przypadku wyceny zobowiązań podporządkowanych Grupa zastosowała krzywe oparte na stawkach swapowych cross currency z uwzględnieniem pierwotnego spreadu na zobowiązaniach podporządkowanych oraz ich terminu zapadalności.

Grupa przyjęła, że wartość godziwa dla powyższych instrumentów poniżej 1 roku jest równa ich wartości bilansowej.

W tabeli poniżej przedstawiono hierarchię wartości godziwej dla aktywów i zobowiązań finansowych, wycenianych do wartości godziwej zgodnie z założeniami i metodami opisanymi powyżej, wyłącznie na potrzeby ujawnień według stanu na dzień 31 grudnia 2013 roku.

   

 

31.12.2013 w tym: Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3
Ceny kwotowane na aktywych rynkach Techniki wyceny
oparte na
obserwowalnych
danych rynkowych
Inne techniki wyceny
WYCENY WYŁĄCZNIE NA POTRZEBY UJAWNIEŃ  


Aktywa finansowe  


Należności od banków 3 515 772 - - 3 515 772
Kredyty i pożyczki udzielone klientom 67 300 927 - - 67 300 927





Zobowiązania finansowe



Zobowiązania wobec innych banków 19 239 265 - 14 358 996 4 880 269
Zobowiązania wobec klientów 61 670 841 - 4 866 251 56 804 590
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 5 444 193 2 879 565 - 2 564 628
Zobowiązania podporządkowane 3 764 754 - 3 764 754 -





Aktywa finansowe razem 70 816 699 - - 70 816 699
Zobowiązania finansowe razem 90 119 053 2 879 565 22 990 001 64 249 487
prev next

Poziom 1

W poziomie 1 Grupa wykazała wartość godziwą obligacji wyemitowanych przez spółkę zależną od Banku BRE Finance France (Nota 29). Dla wyemitowanych dłużnych papierów wartościowych Grupa zastosowała ceny bezpośrednio z rynku dla tych papierów.

Poziom 2

Poziom 2 obejmuje wartość godziwą kredytów długoterminowych otrzymanych od banków, wartość godziwą depozytów długoterminowych złożonych przez klientów oraz wartość godziwą kredytu otrzymanego z EBI (Nota 28). Ponadto, w poziomie 2 Grupa wykazała zobowiązania podporządkowane.

Wartość godziwa dla ujętych w poziomie 2 zobowiązań finansowych powyżej 1 roku opiera się na zdyskontowanych przepływach pieniężnych z tytułu kapitału przy zastosowaniu odpowiedniego czynnika dyskontującego. Dla zaciągniętych kredytów w EUR Grupa zastosowała krzywą swapową skorygowaną o spread kredytowy wyznaczony na podstawie kwotowań CDS dla Commerzbanku w EUR oraz na podstawie kwotowania rynkowego wyemitowanych obligacji w ramach programu EMTN. Pozwoliło na oszacowanie wartości spreadu Grupy, przy założeniu stałej (niezależnie od terminu zapadalności) różnicy spreadu dla ekspozycji Grupy w stosunku do Commerzbanku. Dla zaciągniętych kredytów w innych walutach wykorzystano oszacowanie spreadu dla EUR oraz kwotowania transakcji swapowych cross currency do EUR. W odniesieniu do kredytów otrzymanych z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, wykorzystano krzywą rentowności EBI oraz wartość marży, jaką Grupa otrzymała w ostatniej transakcji zawartej w grudniu 2013 roku. Na tej podstawie oszacowano następnie wartość spreadu dla zobowiązań Grupy zaciągniętych w EBI w stosunku do rynkowej krzywej swap. W przypadku depozytów Grupa zastosowała krzywą zbudowaną w oparciu o kwotowania stóp overnight, tonight, a także kontraktów FRA do 1 roku i kontraktów IRS powyżej 1 roku dla odpowiednich walut i terminów zapadalności. W przypadku wyceny zobowiązań podporządkowanych Grupa zastosowała krzywe oparte na stawkach swapowych cross currency z uwzględnieniem pierwotnego spreadu na zobowiązaniach podporządkowanych oraz ich terminu zapadalności.

Poziom 3

Poziom 3 obejmuje wartość godziwą należności od banków oraz wartość godziwą kredytów i pożyczek udzielonych klientom. Wartość godziwa należności od banków oraz kredytów i pożyczek udzielonych klientom została wyliczona jako wartość bieżąca przyszłych przepływów pieniężnych przy zastosowaniu bieżących stóp procentowych uwzględniając wysokość marży na ryzyko kredytowe oraz urealnione terminy spłaty wynikające z umów kredytowych. Poziom marż kredytowych został wyznaczony w oparciu o notowania rynkowe mediany marż kredytowych dla systemu ratingowego Moody’s. Przypisanie marży kredytowej do danej ekspozycji kredytowej nastąpiło w wyniku zmapowania systemu ratingowego Moody’s z wewnętrznym systemem ratingowym Banku. W celu odzwierciedlenia faktu, że większość ekspozycji Banku jest zabezpieczona, podczas gdy mediana kwotowań rynkowych jest skoncentrowana wokół emisji niezabezpieczonych, Grupa dokonała korekty z tego tytułu.

Poziom 3 obejmuje również wartość godziwą listów zastawnych i obligacji emitowanych przez mBank Hipoteczny. Do wyceny Grupa zastosowała technikę estymacji przepływów odsetkowych w oparciu o model krzywej swapowej oraz dyskontowania przy użyciu stopy dyskontowej skorygowanej o wartość spreadu jaki jest możliwy do uzyskania w przypadku emisji w uzależnieniu od waluty oraz zapadalności instrumentu finansowego.

W tabeli poniżej przedstawiono hierarchię wartości godziwej dla aktywów i zobowiązań finansowych, które zostały wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy według wartości godziwej.

   

 

31.12.2013 w tym: Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3
Ceny kwotowane na aktywych rynkach Techniki wyceny
oparte na
obserwowalnych
danych rynkowych
Inne techniki wyceny
POWTARZALNE POMIARY WARTOŚCI GODZIWEJ  


AKTYWA FINANSOWE  


Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu, w tym: 763 064 395 214 21 581 346 269
Dłużne papiery wartościowe: 734 621 388 358 - 346 263
- obligacje rządowe 388 259 388 259 - -
- certyfikaty depozytowe 37 787 - - 37 787
- obligacje bankowe 264 922 99 - 264 823
- obligacje korporacyjne 43 653 - - 43 653
Kapitałowe papiery wartościowe 28 443 6 856 21 581 6
- notowane 6 893 6 856 37 -
- nie notowane 21 550 - 21 544 6
Pochodne instrumenty finansowe, w tym: 2 349 585 153 2 348 982 450
Pochodne instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu: 2 349 585 153 2 348 982 450
- instrumenty odsetkowe 2 103 034 - 2 103 034 -
- instrumenty walutowe 232 776 - 232 733 43
- instrumenty na ryzyko rynkowe 13 775 153 13 215 407
Inwestycyjne papiery wartościowe papiery wartościowe 25 341 763 18 852 508 6 316 007 173 248
Dłużne papiery wartościowe: 25 069 257 18 622 019 6 314 196 133 042
- obligacje rządowe 18 583 636 18 583 636 - -
- bony pieniężne 6 314 196 - 6 314 196 -
- obligacje bankowe 25 136 - - 25 136
- obligacje korporacyjne 107 906 - - 107 906
- obligacje komunalne 38 383 38 383 - -
Kapitałowe papiery wartościowe 272 506 230 489 1 811 40 206
- notowane 229 617 229 617 - -
- nie notowane 42 889 872 1 811 40 206
AKTYWA FINANSOWE, RAZEM 28 454 412 19 247 875 8 686 570 519 967
prev next
   

 

31.12.2013 w tym: Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3
Ceny kwotowane na aktywych rynkach Techniki wyceny
oparte na
obserwowalnych
danych rynkowych
Inne techniki wyceny
ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE



Pochodne instrumenty finansowe, w tym: 2 459 715 12 2 459 296 407
Pochodne instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu: 2 451 959 12 2 451 540 407
- instrumenty odsetkowe 2 253 550 - 2 253 550 -
- instrumenty walutowe 183 643 - 183 643 -
- instrumenty na ryzyko rynkowe 14 766 12 14 347 407
Pochodne instrumenty zabezpieczające: 7 756 - 7 756 -
- instrumenty pochodne wyznaczone jako zabezpieczenie
wartości godziwej
7 756 - 7 756 -
Zobowiązania finansowe razem 2 459 715 12 2 459 296 407





POWTARZALNE POMIARY WARTOŚCI GODZIWEJ OGÓŁEM



AKTYWA FINANSOWE 28 454 412 19 247 875 8 686 570 519 967
ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE 2 459 715 12 2 459 296 407
prev next

W odniesieniu instrumentów finansowych wycenianych w sposób powtarzalny do wartości godziwej, sklasyfikowanych na poziomie 1 i 2 hierarchii wartości godziwej, w 2013 roku nie odnotowano przeniesień pomiędzy poziomem 1 i 2. Ewentualne przypadki, w których mogłoby nastąpić takie przeniesienie są monitorowane przez Departament Ryzyka Rynków Finansowych na podstawie wewnętrznych zasad. Wyróżniane są dwa przypadki, w których może nastąpić przeniesienie: zmiana dostępności parametrów rynkowych służących do wyceny bezpośredniej skarbowych dłużnych papierów wartościowych lub zmiana płynności rynku opcji giełdowych na indeks WIG20. W przypadku skarbowych dłużnych papierów wartościowych, jeśli wystąpi brak ceny rynkowej, służącej do wyceny bezpośredniej przez okres ponad 2 dni roboczych następuje zmiana sposobu wyceny tego instrumentu, czyli przejście z wyceny bezpośredniej na wycenę z modelu, o ile dostępna jest zatwierdzona metoda wyceny z modelu dla tego papieru wartościowego. Powrót do metody wyceny bezpośredniej następuje po okresie co najmniej 5 dni roboczych, w których cena rynkowa była dostępna w sposób ciągły.

W przypadku wyceny opcji giełdowych na indeks WIG20 stosowany jest model wewnętrzny banku lub wycena bezpośrednia w zależności od płynności rynku opcji giełdowych. Jeśli stosowana jest metoda wyceny z modelu i rynek jest płynny przez kolejne 3 miesiące, to następuje zmiana metody wyceny z modelu na metodę wyceny bezpośredniej (wycenę rynkową). Jeśli natomiast stosowana jest metoda wyceny bezpośredniej i rynek będzie niepłynny w danym miesiącu, to począwszy od następnego miesiąca następuje zmiana wyceny z metody bezpośredniej na metodę wyceny z modelu.

W 2013 roku nastąpiło przeniesienie opcji egzotycznych wbudowanych w lokaty inwestycyjne (opcje na koszyk instrumentów bazowych takich jak towary lub indeksy giełdowe) w ramach hierarchii wartości godziwej z poziomu 2 na 3. Wartość godziwa netto przeniesionych instrumentów według stanu na dzień 31 grudnia 2013 roku wyniosła 0,5 tys. zł (wartość obejmująca transakcje z klientami oraz transakcje domykające na rynku międzybankowym; dla transakcji z klientami wartość godziwa wyniosła 404 tys. zł). Wartość 407 tys. zł zaprezentowana w nocie dotyczy opcji sprzedanych (zobowiązania) oraz kupionych (aktywa) Przeniesienie nastąpiło w ramach dokonywanego przeglądu wyceny, podczas którego zidentyfikowano, że istotny wpływ na wycenę mają zmienne takie jak zmienności instrumentów bazowych oraz korelacje pomiędzy nimi, które z uwagi na brak obserwowalnych na rynku kwotowań tych zmiennych są szacowane na podstawie wewnętrznego modelu.

   

 

Zobowiązania finansowe wycenione do wartości godziwej na poziomie 3 Pochodne instrumenty finansowe oraz pozostałe zobowiązania przeznaczone do obrotu Inne zobowiązania finansowe
Transfery do poziomu 3 407 -
Bilans zamknięcia 407 -
prev next
   

 


Aktywa finansowe wycenione do wartości godziwej na poziomie 3
- zmiana stanu w 2013 roku

Dłużne papiery przeznaczone do obrotu Kapitałowe papiery przeznaczone do obrotu Pochodne instrumenty finansowe Dłużne inwestycyjne papiery wartościowe Kapitałowe inwestycyjne papiery wartościowe
Bilans otwarcia 303 587 17 96 204 032 34 885
Łączne zyski lub straty za okres 13 874 (11) (53) (3 408) 2 830
Ujęte w rachunku zysków i strat: 13 874 (11) (53) - 62
- Wynik na działalności handlowej 13 874 (11) (53) - -
- Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych oraz
inwestycjach w jednostki zależne i stowarzyszone - Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych oraz
inwestycjach w jednostki zależne i stowarzyszone
- - - - 62
Ujęte w pozostałych całkowitych dochodach: - - - (3 408) 2 768
- Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży - - - (3 408) 2 768
Nabycie 2 149 795 - - 136 374 13 145
Wykupy (1 462 147) - - - (884)
Sprzedaże (11 822 979) - - (409 537) (13 851)
Emisje 11 164 133 - - 204 000 (452)
Rozliczenia - - - 1 581 4 533
Transfery do poziomu 3 - - 407 - -
Bilans zamknięcia 346 263 6 450 133 042 40 206
prev next
   

 

31.12.2012
Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3

w tym: Ceny kwotowane na aktywych rynkach Techniki wyceny oparte na obserwowalnych danych rynkowych Inne techniki wyceny
Aktywa finansowe  


Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 1 150 886 817 083 30 199 303 604
Dłużne 1 109 684 806 097 - 303 587
Kapitałowe 41 202 10 986 30 199 17
Pochodne instrumenty finansowe 2 802 695 1 307 2 801 292 96
Inwestycyjne papiery wartościowe 19 993 388 11 760 578 7 993 893 238 917
Dłużne 19 720 440 11 534 654 7 981 754 204 032
Kapitałowe 272 948 225 924 12 139 34 885
Aktywa finansowe razem 23 946 969 12 578 968 10 825 384 542 617
Zobowiązania finansowe  


Pochodne instrumenty finansowe, w tym: 3 476 684 150 3 476 534 -
- Instrumenty pochodne zabezpieczające 6 198 - 6 198 -
Zobowiązania finansowe razem 3 476 684 150 3 476 534 -
prev next
   

 

Transfery pomiędzy poziomami w 2012 roku Transfer do poziomu 1 Transfer z poziomu 1 Transfer do poziomu 2 Transfer z poziomu 2
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 27 - - -
Kapitałowe 27 - - -
prev next
   

 

Aktywa finansowe wycenione do wartości godziwej na poziomie 3
- zmiana stanu w 2012 roku
Dłużne papiery przeznaczone do obrotu Kapitałowe papiery przeznaczone do obrotu Pochodne instrumenty finansowe Dłużne inwestycyjne
papiery wartościowe
Kapitałowe inwestycyjne papiery wartościowe
Bilans otwarcia 443 686 - - 327 811 11 864
Zyski i straty 3 135 - 96 904 2 935
Ujęte w rachunku zysków i strat 3 135 - 96 - 2 008
Ujęte w całkowitych dochodach - - - 904 927
Zakupy 1 729 714 17 - 102 073 50 160
Wykupy (1 139 116) - - - (467)
Sprzedaże (14 080 426) - - (353 854) (26 403)
Emisje 13 330 780 - - 123 900 -
Rozliczenia 15 814 - - 3 198 (3 177)
Transfery z poziomu 3 - - - - (27)
Bilans zamknięcia 303 587 17 96 204 032 34 885
prev next

Na podstawie stosowanych przez Grupę metod ustalania wartości godziwej, aktywa i zobowiązania finansowe klasyfikuje się do następujących kategorii:

  • Poziom 1: ceny kwotowane na aktywnych rynkach dla tego samego instrumentu (bez modyfikacji);
  • Poziom 2: ceny kwotowane na aktywnych rynkach dla podobnych instrumentów lub inne metody wyceny, dla których wszystkie istotne dane wejściowe bazują na obserwowalnych danych rynkowych;
  • Poziom 3: metody wyceny, dla których przynajmniej jedna istotna dana wejściowa nie bazuje na obserwowalnych danych rynkowych.

Poziom 1

Na dzień 31 grudnia 2013 roku, na poziomie 1 hierarchii wartości Grupa wykazała wartość godziwą obligacji rządowych przeznaczonych do obrotu w kwocie 388 259 tys. zł (patrz Nota 19) oraz wartość godziwą inwestycyjnych obligacji rządowych w kwocie 18 583 636 tys. zł (31 grudnia 2012 r. odpowiednio: 806 097 tys. zł i 11 496 866 tys. zł). Poziom 1 obejmuje również wartość godziwą obligacji emitowanych przez jednostki budżetu terenowego w kwocie 38 383 tys. zł (31 grudnia 2012 r.: 37 788 zł) oraz wartość godziwą obligacji emitowanych przez jeden bank w kwocie 99 tys. zł (31 grudnia 2012 r.: 0).

Ponadto na dzień 31 grudnia 2013 roku poziom 1 obejmuje wartość akcji spółek giełdowych w kwocie 230 489 tys. zł, w tym wartość akcji PZU S.A. w kwocie 211 532 tys. zł (31 grudnia 2012 r. odpowiednio: 225 108 tys. zł i 206 775 tys. zł).

Instrumenty te zostały sklasyfikowane do poziomu 1, ponieważ ich wycena polega na bezpośrednim wykorzystaniu rynkowych bieżących cen tych instrumentów pochodzących z aktywnych i płynnych rynków finansowych.

Poziom 2

Poziom 2 hierarchii obejmuje głównie wartość godziwą bonów pieniężnych emitowanych przez NBP w kwocie 6 314 196 tys. zł (31 grudnia 2012 r.: 7 981 754 tys. zł), których wycena oparta jest na modelu NPV (dyskontowania przyszłych przepływów finansowych), który zasilany jest krzywymi stóp procentowych wyznaczonymi w drodze transformacji kwotowań pochodzących bezpośrednio z aktywnych i płynnych rynków finansowych.

Ponadto do poziomu 2 Bank zalicza wycenę pochodnych instrumentów finansowych, do wyceny których stosowane są modele, zgodne ze standardami i praktykami rynkowymi w tym zakresie, które są zasilane parametrami pochodzącymi bezpośrednio z rynków (np. kursami wymiany walut, zmiennościami implikowanymi opcji walutowych, wartościami indeksów i akcji giełdowych) lub parametrami będącymi transformacjami kwotowań pochodzących bezpośrednio z aktywnych i płynnych rynków finansowych (np. krzywe stóp procentowych).

Na dzień 31 grudnia 2013 roku i na dzień 31 grudnia 2012 roku poziom drugi obejmuje również wartość opcji na indeks WIG 20, notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w związku ze zmianą wyceny tych opcji z metody bezpośredniej, to jest z wyceny na podstawie notowań rynkowych, na metodę wyceny z własnego modelu. Zmiana wyceny nastąpiła w związku z ograniczoną płynnością rynku, na którym notowane są te opcje.

Poziom 3

Na poziomie 3 hierarchii wykazana jest wartość godziwa dłużnych komercyjnych papierów wartościowych emitowanych przez krajowe banki i przedsiębiorstwa (obligacje, listy zastawne i certyfikaty depozytowe) w kwocie 479 305 tys. zł (31 grudnia 2012 r.: 507 619 tys. zł).

Powyższe instrumenty dłużne zostały zaklasyfikowane do poziomu 3, ponieważ do ich wyceny, oprócz parametrów będącymi transformacjami kwotowań pochodzących bezpośrednio z aktywnych i płynnych rynków finansowych (krzywe stóp procentowych), wykorzystuje się również tzw. spread kredytowy, który jest szacowany przez Bank przy użyciu wewnętrznego modelu ryzyka kredytowego. Model ten wykorzystuje parametry (np. stopy zwrotu z zabezpieczeń, migracje ratingów, zmienności stóp defalutowości), które nie są obserwowane na aktywnych rynkach i w związku z tym zostały wyznaczone na podstawie analiz statystycznych.

W odniesieniu do obligacji korporacyjnych i samorządowych wycenianych w sposób powtarzalny do wartości godziwej, sklasyfikowanych na poziomie 3 wartość średnia spreadu kredytowego zastosowanego do wyceny i według stanu na dzień 31 grudnia 2013 roku wyniosła 46,4 p.b. W przypadku opcji egzotycznych na koszyk instrumentów bazowych, biorąc pod uwagę nieznaczne zaangażowanie Banku wyrażone w terminach wartości godziwej oraz fakt, że pozycje te są niewrażliwe z punktu widzenia wpływu na wynik Banku, zastosowane do wyceny na koniec roku poziomy zmienności oraz korelacji pomiędzy instrumentami bazowymi w danym koszyku (towary oraz indeksy giełdowe), były kalkulowane w oparciu o dostępne historyczne kwotowania instrumentów bazowych.

W przypadku zwiększenia przyjętych do wyceny spreadów kredytowych o 20 punktów bazowych, wycena dłużnych komercyjnych papierów wartościowych byłaby niższa o 3,9 mln zł.

Ponadto poziom 3 obejmuje głównie wartość godziwą kapitałowych papierów wartościowych w kwocie 40 212 tys. zł, które wyceniane są metodą mnożników rynkowych. Wycena metodą mnożników rynkowych polega na określeniu wartości kapitałów własnych wycenianej spółki poprzez zastosowanie relacji wartości rynkowych kapitałów własnych lub wartości całości zaangażowanych kapitałów (wartości spółki) porównywalnych spółek do wybranych wielkości ekonomiczno-finansowych.

3.12. Pozostała działalność

Grupa świadczy usługi przechowywania aktywów, powiernictwa, zarządzania przedsiębiorstwami, zarządzania inwestycyjnego oraz usługi doradcze na rzecz osób trzecich. W związku z wykonywaniem tych usług Bank podejmuje decyzje dotyczące alokacji oraz kupna i sprzedaży wielu różnych instrumentów finansowych. Aktywa przechowywane na zasadach powierniczych nie zostały wykazane w niniejszym sprawozdaniu finansowym.