Raport Roczny za 2013 rok

Pobierz raport
Archiwum ZIP - 5,8MB
     

3.2. Sektor bankowy

Rok 2013 pod względem wyników finansowych polskiego sektora bankowego pozostał na zbliżonym poziomie w porównaniu z rokiem 2012. Zysk netto sektora wyniósł 15,4 mld zł, wobec 15,5 mld w 2012 roku (-0,3%). Warto przy tym odnotować, że wynik finansowy po rozłożeniu na poszczególne miesiące wykazywał w 2013 roku nieco mniejszą stabilność niż w ubiegłym roku. Przy założeniu, że w 2014 roku nie wystąpią żadne nieprzewidziane okoliczności, zysk netto sektora bankowego z dużym prawdopodobieństwem powinien charakteryzować się stabilnością.

Do spadku zysku netto sektora bankowego przyczynił się przede wszystkim spadek dochodów (-5,6%), które w 2013 roku wyniosły 55,5 mld zł w porównaniu do 58,8 mld zł w 2012 roku. Niższe dochody wynikały z jego głównych składowych, w tym wyniku odsetkowego, na który wpływ miała łagodna polityka monetarna NBP (-1,3 mld zł, tj. -3,8% rok do roku) oraz pozostałych dochodów (-1,4 mld zł, tj. -17.9%).

W 2013 roku banki starały się utrzymywać dyscyplinę kosztową. Ich koszty działania w 2013 roku wyniosły 27,6 mld zł wobec 27,8 mld zł rok wcześniej, co stanowi spadek o 0,8%.

W 2013 roku obserwowano lekką poprawę jakości portfeli kredytowych banków, co przełożyło się na spadek odpisów z tytułu utraty wartości kredytów i pożyczek o 9,7% w porównaniu z rokiem 2012 (7,5 mld zł w 2013 roku).

Rok 2013 upłynął pod znakiem stale polepszającej się adekwatności kapitałowej banków. Współczynnik wypłacalności, podobnie jak w 2012 roku, pozostawał w trendzie wzrostowym i na koniec 2013 roku wyniósł 15,75% w porównaniu z 14,74% na koniec 2012 roku. Podobnie współczynnik wypłacalności liczony na bazie funduszy podstawowych (współczynnik Core Tier 1) wzrósł z 13,13% na koniec 2012 roku do 14,21% na koniec 2013 roku.

Od strony oferty polski sektor bankowy cechowały następujące trendy:

  • Stopniowe łagodzenie kryteriów i warunków udzielania kredytów przez banki. Dotyczyło to w szczególności kredytowania małych i średnich przedsiębiorstw.
  • Poprawa jakości portfela kredytowego we wszystkich segmentach rynku. Szczególne polepszenie odnotowano w przypadku kredytów konsumpcyjnych dla osób prywatnych i pożyczek dla małych i średnich przedsiębiorstw.
  • Spadek oprocentowania kredytów i depozytów spowodowany cięciami stóp NBP.
  • Odzwierciedlający poprawę ryzyka kredytowego spadek marż kredytowych w segmencie konsumenckim i korporacyjnym przy jednoczesnej stabilności marż w segmencie kredytów mieszkaniowych.
  • Dalszy rozwój bankowości mobilnej i płatności bezgotówkowych.
  • Uruchomienie przez Bank Gospodarstwa Krajowego programu gwarancji de minimis we współpracy z bankami komercyjnymi. Gwarancja de minimis to gwarancja udzielona w ramach rządowego programu wspierania przedsiębiorczości, z którego środki przeznaczane są na gwarancje spłat kredytów obrotowych dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Wartość udzielonych gwarancji w 2013 roku wyniosła około 7 mld zł.

Suma bilansowa polskiego sektora bankowego wzrosła o 4,2% w porównaniu z końcem 2012 roku i przekroczyła 1,4 biliona zł. Po stronie pasywnej szybciej rosły kapitały (+5,0%) niż zobowiązania (+4,1%).

Współbieżne (i spadkowe we wszystkich segmentach) w 2012 roku ścieżki kredytów i depozytów zaczęły w 2013 roku poruszać się rozbieżnymi trajektoriami – przyspieszyła akcja kredytowa dla gospodarstw domowych, a przedsiębiorstwa znów zaczęły akumulować środki finansowe na rachunkach bankowych. Z drugiej strony, kredyty korporacyjne pozostały na poziomie zbliżonym do końca poprzedniego roku, podczas gdy depozyty gospodarstw domowych wyhamowywały z miesiąca na miesiąc. Bardziej szczegółowo sytuacja przedstawiała się następująco:

  • Wolumen depozytów gospodarstw domowych w 2013 roku wzrósł o 32,2 mld zł, tj. 6,2% do kwoty 548,2 mld zł 2013 roku (najmniejszy przyrost od 2004 roku).
  • Wolumen kredytów gospodarstw domowych wzrósł w 2013 roku o 22,3 mld zł, z 533,2 mld zł w 2012 roku do 555,5 mld zł. Jest to wynik bez wątpienia lepszy od odnotowanego w 2012 roku, ale wciąż daleki od historycznych standardów. Dzięki relatywnej stabilności złotego – w porównaniu z końcem 2012 roku jedynie niewielkie osłabienie w stosunku do euro i brak zmian w stosunku do franka szwajcarskiego – za przyrost wartości kredytów mieszkaniowych nie odpowiadały efekty kursowe, a faktyczny wzrost akcji kredytowej. Należy również odnotować ożywienie w segmencie konsumenckim – wzrost wartości kredytów konsumpcyjnych o 3,2 mld zł był największy od 2009 roku.
  • Depozyty przedsiębiorstw w 2013 roku kształtowane były przez koniunkturę gospodarczą i powiązaną z nią sytuację finansową przedsiębiorstw. Poprawa wyniku finansowego w tym sektorze (związana zarówno z większą dyscypliną kosztową, jak i ze wzrostem przychodów, zwłaszcza w II połowie roku) przyczyniła się do wzrostu wartości środków zgromadzonych przez przedsiębiorstwa w bankach z 191,3 mld zł w grudniu 2012 roku do 209,7 mld zł na koniec 2013 roku (tj. +9,7%).
  • Wartość udzielonych kredytów korporacyjnych w ujęciu rocznym nieznacznie wzrosła w porównaniu do roku 2012 (+2,1%) i na koniec 2013 roku wyniosła 278,0 mld zł. Rok 2013, choć pod względem niskich dynamik kredytów korporacyjnych był podobny do 2012 roku, charakteryzował się zmianą struktury akcji kredytowej. W 2013 roku ciężar finansowania przesunął się z działalności bieżącej w kierunku kredytu inwestycyjnego. Na koniec roku w tej ostatniej kategorii odnotowano wzrost o 6,5% - istotnie wyższy niż w analogicznej fazie poprzedniego cyklu kredytowego w latach 2009-2010.

Podobnie do lat poprzednich, rok 2013 upłynął również pod znakiem konsolidacji w sektorze bankowym, a fuzje i przejęcia objęły również instytucje z pierwszej dziesiątki największych banków. W efekcie liczba banków komercyjnych w Polsce po raz kolejny spadła – z 45 na koniec 2012 roku do 41 w ostatnich miesiącach 2013. Konsekwencją tego trendu był wzrost koncentracji polskiego sektora bankowego: na koniec 2013 roku udział 5 największych banków w aktywach sektora wzrósł z 45% do 50%.